Nazım Hikmet ve göz şiiri

Kafiyeli- vezinli şiir kulak şiiri. Kulağa hıtap eder. Ona göre de ezberlenmesi ve bellekte kalması kolay. Çünkü bellek kulaktan duyduğunu çabuk alıp kendisinde barındırır. Niniler de kulak şiiri. Çocukların kulağına hıtap eder. Modernite öncesi tüm şiirler tüm halklarda kulak söylencesi. Eski mitolojik yazılarda geçen şiirler kulak şiiri. Bu yüzden yazıp okuması olmayan ozanların saatlerce şiir söyleme olanakları oluyordu ve hala da vardır. Ama modern şiir göz şiiridir. Nazımın şiiri kulak şiiri değil, göz şiiri. Yani gözlerini kağıta dikerek şiirin musikisini kulağınla değil gözlerinle duymalısın. Göz algılaması sabırlı ve düşünme zamanı var. Bu yüzden göz şiirinde derin düşünceleri ve ya gizemli bilgileri ve duyguları özümseme fırsatı vardır. Nazım göz şiirinin zirvesidir.

Göz şiiri ile kulak şiirlerindeki müziği keşfetmek farklı yetenekler gerektirir. Göz şiirinin müziğini ve duygusal derinliğini algılayabilmek için bazı yetenekler ve ön hazırlıklar gerekir. Göz şiiri kitlesel duygulara söylenmez. Bir az, ya da hayli ölçüde intelektüel gelişmişlik gerektirir. Kulak şiirini okuma ve melodisini anlama deneyimi çok ileri düzeyde. Edebiyat tarihi zaten kulak şiirinin sergüzeştleri. Ama göz şiiri bu tür estetik algıya bir seçenek ve kısmen de antitez olarak ortaya çıktı. Göz bu kadar güzellikleri görebiliyorsa, o zaman şiirin meldisini duyamaz mı? Ama hangi şiirin? Var olan şiirde göz melodisi yoktur. Klasik şiir türlerinin melodik yatağı kulaktı. O zaman kulak şiiri ile düzyazı arasında bir yer, bir boşluk olmalı. O boşluktaki melodileri kulak duyamaz olabilir mi? İşte o boşluğun melodisini keşif yolunda modern şiir doğdu. Türkçe, modern şiir için çok yatkın. Bir de dillerin iç dinamikleri ile şiir türleri arasında bir ilinti vardır. Nazım türkçenin bu dinamiğini hem keşfetti, hem de ona yenilikler ekledi. Nazım sadece Türkçenin şiir dili olmakla kalmadı. Dünyanın çoğu dillerine çevrilen Nazım şiirleri o dillerde de tercüme yoluyla yeni ekol meydana getirdi.