گوزاریشی حالی مجنون .
گولزاری کلام باغبانی
بؤیله بَزَمیش بو بوستانی:
کیم، سروی رییاضی مؤحنت و درد،
سئودا زده قئیسی دردپرورد
هر صوبح گئدردی مکتبه شاد،
مکتبده اولوردو غمدن آزاد،
مشقی خطی حوسنی یار ائدردی،
دفعی غمی روزیگار ائدردی.
ذؤوق ایله توتوب طریقی سابیق،
عادت اوزَرینه صوبحی صادیق
گلدی یئنه مکتبه فرحناک،
تا کیم، قیلا ذؤوقی وصلی ایدراک.
گؤردو کی، بئهیشته حور گلمز،
گون چیخدی، هنوز نور گلمز.
خورشیدسیز اولدو روز تا شب،
اولدو باشینا قارانقو مکتب.
بیلدی کی، سیپهری شؤعبده باز،
بیر شؤعبده ائیله ییبدیر آغاز.
البتته، جفایی تنی اغیار
اول گول یولونا بوراخدی بیر خار.
نومید اولوب ائتدی ناله بونیاد،
دئدی: - " ندیر، ائی فلک، بو بیداد؟
نئتدیم سنه، قصدی جانیم ائتدین؟
قطعی رهی دیلسیتانیم ائتدین؟
کسدین طلبی غرضده راهیم،
بیلدیر منه کیم، ندیر گوناهیم؟
اووَل منی ائیله دین موکررم،
وصلی صنم ایله شاد و خوررم،
دؤندون نییه بؤیله جؤور ائدرسن،
اول دؤوره نقیض دؤور ائدرسن؟
وهم ائیله مه دینمی، کیم، چکیب آه،
سوزی جیگر ایله بیر سحرگاه
یاندیررام اودا دوقوز رواقین،
سوزین سنه بیلدیرم فراقین؟
تدبیر قیل؛ ائی موعللیمی پیر،
ائت سِحر ایله اول پرینی تسخیر!
آنجاق منه سانما یئتدی بو غم
کیم، یئتدی منه یئتن سنه هم.
دوش! ائی الیف، ایستیقامتیندن،
شرم ائیله بو قدد و قامتیندن!
قددی هوسیله دم اورارسان،
اول گئتدی، عجب کی، سن دورارسان!
ائی نون! چو نیهاندیر ابرویی یار،
سن دخی نظرده دورما، زینهار!
ائی میم! چو آغزی اولدو غایب،
اولدو سنه هم عدم موناسیب!
اولسان نولا، ائی دوات، دیلتنگ
آیینه یی خاطیرین توتوب جنگ،
اول طورره میشکبودان آیرو.
هیجران قارا باغرین ائیله میش سو،
ائی خامه! سیریشکبار اولوبسان،
سرگشت و بیقرار اولوبسان!
گویا بو گون ائتمه میش مویسسر
دؤوران سنه دستبوسی دیلبر.
ائی لؤوح! او خططین ائیله یادین!
قیل سینه ده نقش غم سوادین! "
بیر نئچه گون اول اسیری هیجران،
مکتبده گزیب قیلیردی افغان،
هر روز فغانی ایله تا شب،
تعذیب چکردی اهلی مکتب.
شب هم قیلیبان فغان و زاری،
ائیلردی موخاطب اول نیگاری:
- "کئی گؤز نوری، کؤنول سوروری!
سنسیز گؤزومون یوخ اولدو نوری.
اول نه ایدی بو آشینالیق؟
آخیر نییه ائیله دین جودالیق؟
اووَل نییه ائیله دین منی مست،
ایظهاری محبت ایله پابست؟
آخیر نه اوچون خوماره سالدین،
بو مؤحنتی اینتیظاره سالدین؟
سالدین دیلی زاره ناری فیرقت،
قیلدین گؤزومو پور آبی حصرت!
کؤنلوم اودو قیلدی یانه-یانه،
آهنگ، شفق تک آسیمانه.
یاشیم سویو اولدو واره-واره،
بیر بحر کی، یوخ اونا کناره.
من ایسته مزم بو گونده همدم،
یانیمدان ایلت خیالینی هم!
اولمایا دوشوب خیالین، ائی مه،
اودا یانا، سویا باتا ناگه.
سرمستی شرابی ایشتییاقم،
مدحوشی تحییوری فراقم،
قویما غمینی منیمله همراه،
فاش ائیلرم اونو خلقه ناگاه.
سرمستده ایختییار اولماز،
مدحوشدا اعتیبار اولماز.
جان اولدو غمین یولوندا برباد،
تشویشی فنادن اولدوم آزاد.
گؤستردی منه غمین مزاقی،
عیشی ابدی، نیشاطی باقی.
گر گلسه اجل، منیم نم آلا
جان خود یوخدور مگر غم آلا.
شمعی شبی مئحنت و بلایم،
آشوفته جنبشی هوایم.
سوزی دیل ایله تؤکولسه یاشیم،
تیغی غم ایله کسیلسه باشیم،
جاندان چیخاریب هوایی عشقی،
ترک ائیله مزم بلایی عشقی.
بو گونلری کیم، غم ایچره زارم،
هیجران المیله بیقرارم،
گر نامه عؤمره کیلکی تقدیر،
گوندور دئییبَن قیلیرسا تحریر،
ائیلر منی اول حساب مغبون
کیم، صورتی حالدیر دیگرگون.
گون شرطی دئمیشلر آفیتابی،
بیللاه کی، بو نوکته دیر حسابی.
هر گون کی، گؤرونمز آفیتابیم،
من گون دئمزم بودور حسابیم.
یوخ کیمسه بو دردی دیلدن آگاه،
بو دردی دیل ایله نئیله ییم؟ آه!
دردیم سؤزه گلدیگینجه آرتار،
اوددور، یئل ایله زبانه دارتار " .
اییامی وصالی ائیله ییب یاد،
اول خسته بو شعری ائتدی بونیاد:
مجنونون غزلی
ائی خوش اول گونلر کی، من همراز ایدیم جانان ایله،
نعمتی وصلین گؤروب، نازین چکردیم جان ایله.
گؤرمه میشدی گولشنی عیشیم خزانی تفریقه،
اولمامیشدی تیره اَییامیم شبی هیجران ایله.
مهوشیمدن، دوستلار، دؤوران جودا ایستر منی،
دوشمنیمدیر، هیچ بیلمن نئتمیشم دؤوران ایله.
یئتسه گر عاشیقلرین افلاکه افغانی، نه سود،
یئتمک اولماز ماهوشلر وصلینه افغان ایله.
یاشیریب ساخلاردیم ائلدن داغی هیجرانین، اگر
ائتمک اولسایدی مودارا دیده گیریان ایله.
ذؤوقدن دیباچه باغلاندی کیتابی عؤمرومه،
قویمادی دؤوران کئچه اووقاتیم اول عنوان ایله.
ائی فوضولی، اختری بختیم موساعید اولمادی
کیم، اولام بیر دم موقارین اول مهی تابان ایله.
بو لئیلییه مجنون گوذرده موقابیل اولدوغودور و گون موقابیلینده حیلالی مئهری بدری کامیل اولدوغدور .
سؤز موختصر اول اسیری-سئودا،
بیر نؤوع ایله اولدو خلقه روسوا
کیم، قئیس ایکن، اولدو آدی مجنون،
احوالینی ائتدی غم دیگرگون.
بیر گون کی، باهاری عالم افروز.
وئرمیشدی جهانه فیضی نووروز.
سالمیشدی نیقاب چؤهره دن گول،
چکمیشدی سورودی ناله بولبول.
شبنم مئیی نابی ایله لاله،
دولدورموش ایدی قیزیل پییاله.
اولموشدو گول ایله سبزه تر،
فیروزه فوروز، لعلپرور
بیر نئچه موصاحیبی وفادار،
مجنونی شیکسته یی گؤروب زار،
هر یان دئدیلر کی: "ائی بلاکش!
گول چاغیدیر، اولماگیل موشووش!
بو فصلده آدمی گرک شاد،
اندوه و بلاو و غمدن آزاد!
چون ابر دئییلسن، اولما گیریان،
چون سئیل دئییلسن، ائتمه افغان!
گول کیمی بوراخما سینه نه چاک!
سبزه کیمی ائتمه بسترین خاک!
کمتر اؤزونو اسیری غم قیل،
لوطف ائیله، خورامه گل، کرم قیل!
صحرا توتالیم، مئی ایچه لیم شاد،
اندوه ایله اولما بؤیله مؤعتاد!
ائی قؤنچه دهان و سروقامت،
گول، اوینا، زامانی ائت فراغت!
پاکیزه ووجوده حئیفدیر غم،
بؤیله دخی قالمایا بو عالم،
شاید آچیلا گولی مورادین،
مؤحکم قیل اساسی اعتیقادین!
سئیر اوزره بو نووع باهار فصلی،
شاید بولونا نیگار وصلی " .
مجنونی حزین اَیاغه دوردو،
صحرالارا سئیر اوچون اوز اوردو.
گیریان-گیریان قیلیردی سئیران،
حئیران-حئیران گزردی هر یان،
گه سبزه یه عرضی راز ائدردی،
گه لاله یه مین نییاز ائدردی،
چئشمینه سورردی لاله داغین،
عاشیق سانیبان اؤپوب آیاغین.
نرگیس گؤزونه نیگاه ائدردی،
یارین گؤزون آنیب، آه ائدردی.
سؤیلردی بنفشه یه غمی لیل
کیم، سؤیله یه یاره اولسا واصیل.
بولبوللره شرح ائدردی حالین،
قومرولارا مئحنت و ملالین.
هر طورفه چیچک گؤروب چکیب آه،
منزیل- منزیل گزردی، ناگاه
بیر منزیله دوشدو رهگوزاری
کیم، سئیرده ایدی اوندا یاری،
بیر نئچه پریروخ ایله همدم،
مجنونی شیکسته دن موقددم
لئیلی گوزر ائتمیش اول فضایه،
سالمیش گول و لاله اوزره سایه.
بیر سبزه یه سبز خرگه اورموش،
مه صحنی چمنده حاله قورموش؛
قؤنچه کیمی اول لطیف خرگاه،
گول برگی کیمی ایچینده اول ماه.
مجنونه موقابیل اولدو لئیلی،
بحری-غمه یئتدی درد سئیلی.
لئیلی دئمه - شمعی-مجلیس افروز،
مجنون دئمه – آتشی جیگرسوز.
لئیلی دئمه - جنّت ایچره بیر حور،
مجنون دئمه - ظولمت ایچره بیر نور.
لئیلی دئمه – اؤوجی حوسنه بیر ماه،
مجنون دئمه – مولکی عشقه بیر شاه.
لئیلی دئمه - بیر یئگانه دهر؛
مجنون دئمه - بیر فسانه شهر.
لئیلی – چمنی بلا نیهالی،
مجنون - فلکی وفا حیلالی.
لئیلی – مهی آسیمانی حیشمت،
مجنون – شهی کیشوری ملامت.
لئیلی – صفی اهلی حوسن امیری،
مجنون – سری کویی غم فقیری.
لئیلی ایشی - عیشوه وکیریشمه،
مجنون گؤزو یاشی چئشمه- چئشمه.
لئیلی و نیشاطی حوسن کامی،
مجنون و بلایی عشق دامی.
لئیلی و لطافتی دیل آرای،
مجنون وملامتی غم افزای.
لئیلیده کمالی حوسن ایله ذؤوق،
مجنوندا جمالی لئیلییه شؤوق.
لئیلی – صدفی حیایه بیر دور،
مجنونا اونونلا مین تفاخور.
لئیلیده وصالی دوست مئیلی،
مجنوندا هم آروزویی لئیلی.
اول ایکی سهیقد و سمنبر،
بیر-بیرینه اولدولار برابر؛
فولاده ساتاشدی سنگی خارا،
اود دوشدو قرار و ایختییارا.
بیر سازه دوزولدو اول ایکی تار،
گرم اولدو رواجی ناله زار.
اول باخدی بونا نیشاط بولدو،
بو گؤردو اونو موقیید اولدو.
مجنوندا قرار توتماییب هوش،
دریایی تحییور ائیله دی جوش،
بیر دم باخا بیلمه دی اول آیه،
دؤشندی یئر اوزره میثلی سایه.
لئیلی هم ایتیردی ایختییارین،
بیر دم گؤره بیلمه دی نیگارین،
حئیرانلیغی اول مقامه یئتدی
کیم، دوشدو آیاقدان اوسو گئتدی.
گول سویو سپیب روان اوزونه،
لئیلینی گتیردیلر اؤزونه،
هر یان دئدیلر اونا کی: "- ائی ماه!
ناگه، اولور آتان-آنان آگاه
کیم، غئیر ایله آشینا اولوبسان،
بیر دیلبره موبتلا اولوبسان.
وئرمز بو رویش نتیجه خوب،
شایسته دئییل سنه بو اوسلوب!
یاخشی نظر ائیله سن یاماندیر،
هم بیزه و هم سنه زیاندیر! "
اوندان گؤتوروب بساط و خرگاه،
اول ماهلیقایی خواه ناخواه
اؤز بورجونه قیلدیلار روانه،
تا اولمایا واقیف آتا-آنه.
سؤز دئمه دیلر بو ماجرادن،
نه گنجدن و، نه اژدهادن.
مجنونی هم ائتدی چئشمی خونبار
سولار ساچیبان اوزونه، بیدار.
گؤردو کی، نیگاردان نیشان یوخ،
بیر جیسمی فسرده وار، جان یوخ.
دیوانه قالیب، پری گئدیبدیر،
سالیب اونو دیلبری گئدیبدیر.
چاک ائیله دی جامه، چکدی ناله،
حالی بدل اولدو اؤزگه حاله.
ترک ائتدی لیباسی لاله گونی،
رخت اولدو تنینه اشکی خونی،
گر ماتم اوچون میثالی خامه،
سارمیشدی باشا سییه امامه.
چیزگیندی باشینا دودی آهی،
یاندیردی امامه سییاهی.
ایکراه ایله چیخدی پیرهندن،
عار ائتدی شهیدی غم کفندن.
نعلینی بوراخدی اول بلاجو
کیم، عاشیقه پاییبنددیر بو.
همدملره عذر قیلدی آغاز:
- " کئی بیر نئچه همنیشین و همراز!
سئیلابی هوجومی اشک یئتدی،
من شییفته حالی غرق ائتدی.
اولمان منی خسته ایله همدم
تا باتمایاسیز بو سویا سیز هم،
من، رنگی ملامته بویاندیم،
سئودازده لیک اودونا یاندیم،
البتته، بو اود کی، دوشدو جانه،
آخیر توتوشوب چکر زبانه.
دوشوار بلامی سهل سانمان!
سیز دخی منیم اودوما یانمان!
مندن سیزه دوشمه سین بیر اخگر،
چون دَیمه دی خئیر، دَیمه سین شر.
سئودا سییه ائتدی روزیگاریم،
عشق آلدی عنانی ایختییاریم.
من بیر قوشام اوچدوم آشییاندان،
من قاندان و مئیلی خانه قاندان.
قیلمان منه ائو حئکایتین چوخ،
دخی منیم اوندا گئتمه گیم یوخ!
سیزدن سورار اولسا آتا حالیم،
کئیفیتی مؤحنت و ملالیم،
سؤیلن کی: " فنایه وئردی رختین،
اییام سییاه قیلدی بختین.
ائی پیری شیکسته حال و ناشاد،
تانری چین الیمدن ائیله مه داد!
دئمه کی، " ندیر بو ماجرالر؟ "
سندن منه یئتدی بو بلالر!
من بیلمز ایدیم غمی جهانی،
تشویشی زمین و آ سیمانی.
آسوده سراچه عدمده
نه غصه ده ایدیم و، نه غمده.
بیلمزلیک ایله خوش ایدی حالیم،
نه حوسن، نه عشق ایدی خیالیم.
سن واسیطه ووجودوم اولدون!
سن مانعی فیضی جودیم اولدون!
اومدون کی، منیمله اولاسان شاد،
دردا کی، اومیدین اولدو برباد.
من یوخ اولوبام، سن ایندی وار اول!
اؤزگه خلفه اومیدوار اول!
معذور توت، ائی عزیز، معذور!
من قصد ایله سندن اولمادیم دور
چوخ صیدق ایله ائیله دیم اونا عزم
کیم، دؤولتی وصلینه ائدم جزم،
سو سالدی یولوما اشکی حسرت،
دامانیمی توتدو خاری مؤحنت " .
تحریر قیلیب موناسیبی حال،
بو شعری هم ائتدی اونا ایرسال:
غزل
فضایی عشقی چون گؤردوم، صلاحی عقلدن دورم،
منی روسوا گؤروب، عئیب ائتمه، ائی ناصح کی، معذورم!
اگر چاکی گیریبان ائیله سم، من ائیتمع یین، چون من
متاعی ننگدن عاری، لیباسی عآردن عورم.
من و صحرایی وحشت، منزیل ائتمه م عافیت کونجون،
اسیری دامی-ظولمت اولمازام، چون طالیبی نورم.
تمررود، عقل فرمانیندان ائتسم، دوستلار، بیللاه،
منی راییمله سانمین، عشق سولطانینه مأمورم.
منه کیم طعنه ائیلر، کیم نصیحت اهلی عالمدن،
خوشام کیم، اعتیباری عشق ایله هر دیلده مذکورم.
بلایی عشق و دردی دوست ترکین قیلمازام، زاهید،
نه موشتاقی بئهیشتم، سن کیمی، نه طالیبی حورم.
خیالی چینی زولفو طاقی ابروسیله ذؤوقوم گؤر،
ساناسان حیشمت ایله کسری یم، قدر ایله فغفورم.
غرض، بیر آد ایمیش عالمده، من هم ائیلرم بیر آد،
بحمد اللاه، فوضولی، ریند و روسوالیقدا مشهورم.
تمامیی سوخن
اول شیوه عشق ایچینده ماهیر،
قالدیقدا وصیتینی آخیر،
قیلدی گؤزه دیب طریقی وحشت،
اصحابدن اینقیطاعی اولفت،
صحرایه دوشوب، گونش میثالی،
تنها یورور اولدو لاابالی.
هر داشه کی، یئتدی تؤکدو یاشین،
لعل ائیله دی کوه و دشت داشین.
گؤز یاشینی بس کی، تؤکدو هر سو،
هر مرحله دن آخیتدی مین جو.
بیر ابری بلا ایدی، گوواهی؛
باران سیریشکی، برق - آهی.
باران ایله برقی جیسم و جاندان،
بیر مرتبه ده کی، موندان، آندان
دریالارا یئتسه لمعی تاب،
صحرالارا دوشسه قطره آب،
دریالار اولوردو جومله صحرا،
صحرالار اولوردو جومله دریا.
فریاد ایله دولدوروب بو دئیری،
فریاده گتیردی وحش و طئیری.
افغانی یئتیردی آسیمانه،
آتش سالیب آه ایله جهانه.
بو مجنون آتاسی نین واقیفی حال اولدوغودور و اونو بییابانی مؤحنتده بولدوغودور .
گنجینه گوشایی گنج گؤفتار،
اولموش بو ادا ایله گوهربار:
اول بیر نئچه بیقرارو محزون،
ناچار قیلیب ویداعی مجنون،
نومید دؤنوب شیکسته و خار،
قیلدیلار آتاسینی خبردار.
اول پیری چو واقیف اولدو حاله،
مجنون کیمی ائتدی آه و ناله.
صحرالارا توتدو سئیل تک اوز،
وادیلره آچدی چئشمه تک گؤز،
چوخ آرادی، گزدی هر مکانی،
بولونمادی اوغلونون نیشانی.
تا عاقیبت اول شیکسته حالی،
بیر گوشه ده گؤردو لا ابالی.
دوشموش یئره، خاکسارو غمناک،
احوالی خراب و سینه سی چاک.
دؤنموش گولی سورخی ظفرانه،
شیمشادی لطیفی خیزرانه.
آیینه سینی غوبار توتموش،
جنگی غمی روزیگار توتموش؛
ائتمیش الیفین سیتم یوکو دال،
قیلمیش قلمین فلک غمی نال،
هم صؤحبتی مور و همدمی مار،
تکیه گهی خاک و بستری خار،
خار اوزره اونا دلیک-دلیک تن،
آچمیش غم ائوینه دورلو رؤوزن.
اول پیر، چو گؤردو صورتی حال،
صورت کیمی قالدی بیر زامان لال.
بیر لحظه اونو تحییور آلدی،
حئیرت گؤزو ایله باخا قالدی.
سونرا یاخا ییرتیب ائتدی فریاد:
- " کئی بولبولی بوستانی بیداد!
حالی دیلینی منه بیان ائت،
اسراری نیهانینی عیان ائت.
کیم آلدی الیندن ایختییارین؟
کیم ائیله دی تیره روزیگارین؟
بیللاه، نئته بیقرار اولوبسان،
آشوفته روزیگار اولوبسان!
نه سئیرده سن، سنه طلب نه؟
بو ناله زارینه سبب نه؟
دریاده ایسه سنه دوری کام،
سن سؤیله، من ائیله ییم سرانجام،
ظولماتده ایسه شمعی مقصود،
رؤوشن قیل و مندن ایسته مؤوجود " .
مجنون دئدی: - " ائی منه وئرن پند،
دانایی سوخنور و خیردمند!
کیمسن، ندورور بو گؤفتگولر،
بیفایده باطیل آروزولر؟
گئت، دردیمه سن دوا دئییلسن،
بیگانه سن، آشینا دئییلسن!
من بؤیله کلامه توتمازام گوش،
لئیلی سؤزو سؤیله، یوخسا خاموش! "
دئدی: " منم آتان، ائی بلاکش،
من سنگی ملامتم، سن آتش! "
دئدی: - " ندیر، آتا، یوخسا آنه،
لئیلی گرک، اؤزگه دیر فسانه " .
چون گؤردو ایطاعتینده ائهمال،
بیلدی کی، فقیر اؤزگه دیر حال،
وئردی بو فریب ایله تسللی،
کیم: - " دور گئده لیم، چاغیردی لئیلی!
لئیلی بیزه گلدی مئهماندیر،
لعلی طلبینده دورفشاندیر " .
مجنون کی، ائشیتدی لئیلی آدین،
ساندی کی، فلک وئرر مورادین.
" لببئیک " دئییب آیاغه دوردو،
اول کعبه مقصده اوز اوردو.
پیر ایله جاوانی دیلشیکسته،
گلدی ائوه دیل فیگار و خسته.
باشیندا هوایی وصلی لئیلی،
نه آتا غمی، نه آنا مئیلی.
گاه آتا نصیحت ائتدی آغاز،
گاه آناسی اولدو پند پرداز.
بو مجنونا آناسی پند وئردیگیدیر و بوستانی ملامتدن خاری ندامت دردیگیدیر .
کئی راحتی جان و نوری دیده!
فرزندی یئگانه گوزیده!
شأنینده ریاستی عرب وار!
میراثی شوجاعت و ادب وار!
اطواری مولوکی توت همیشه،
آیینه شوجاعت ائیله پیشه!
ابرویی خم ایسه گر مورادین،
سوست ائتمه کمانه اعتیقادین!
موژگانی سییاهدان گؤتور دیل،
اول ناووکی جان سیتانه مایل!
اولسان نیگرانی قدد و قامت،
قیل نیزه خونفشانه رغبت!
گر زولف ایله گؤرمک ایسته سن خال،
گؤر حیه نؤقطه، پئیکری دال!
کؤنلون گؤزو قاشه اولسا مفتون،
گؤر دیده عئین و ابرویی نون!
سن سروسن، اولماگیل گیرانبار!
آزاد اولا گؤر، نه کیم گیریفتار!
سن لعلسن، اولماگیل سبوک سنگ،
دؤندرمه گونش گؤروب روان رنگ!
ائتمه اؤزونو حوباب مانند،
باشیندا اولان هوایه خورسند!
کیم، یوخدورور اول هوایه بونیاد
باشین اولور اول هواده برباد.
سرگرملیک ائتمه شمع نیسبت،
سوزی غممی عشق ایله، موروووَت،
گؤر شمعی نئجه دوشر بلایه،
باشینا گئدن، گئدر فنایه.
ذؤوقی دیل و دیده قیلما عادت!
سالما مئی و شاهیده ایرادت!
محبوب و مئی ایله بسله ین جان،
سانما اولور اهلی عقل و ایمان!
عقلیمی اولور مودام مستین؟
ایمانی اولورمو بوتپرستین؟
شعره هوس ائتمه کیم، یاماندیر،
یاخشی دئسه لر اونو، یالاندیر!
حالا قیلا گؤر کمال حاصیل،
فؤوت ائتمه ماجال، گزمه غافیل!
ائی باغی اومیدیمیز نیهالی،
قیلما بیزی ننگ پاییمالی!
محبوب هم ایسته سن، کم اولماز،
بیز کیم، سنینیز، سنه غم اولماز.
واردیر بو حشمده مین قبیله،
هر طایفه ایچره مین جمیله،
بیر-بیر قیلالیم قامو سنه عرض،
یئتسین یئرینه بیزه اولان فرض،
بیر سروی سهی قد و سمنبر،
تزویجینی ائده لیم موقررر،
تعیین ائده لیم سنه، مه و سال،
صرف ائیله یه بیلدیگینجه اموال،
سن توتما همین طریقی وحشت،
قطعی نسب ائیله مه، امانت!
بیزدن بو نصیحتی قبول ائت!
هر لحظه بیزی، یئتر، ملول ائت!
عششاق صفاحتین قیلیب یاد،
بو شعری نه خوش دئمیش بیر اوستاد:
غزل اوستاد
جان وئرمه غمی عشقه کی، عشق آفتی جاندیر،
عشق آفتی جان اولدوغو مشهوری جاهاندیر!
سود ایستمه سؤودایی غمی عشقده هرگیز!
کیم، حاصیلی سئودایی غمی عشق زیاندیر!
هر ابرویی خم قتلینه بیر خنجری خونریز،
هر زولفی سییه قصدینه بیر افعی ایلاندیر!
یاخشی گؤرونور صورتی مهوشلرین، امما
یاخشی نظر ائتدیکده، سرانجامی یاماندیر!
عشق ایچره عذاب اولدوغون اوندان بیلیرم کیم،
هر کیمسه کی، عاشیقدیر، ایشی آه و فغاندیر!
یاد ائتمه قارا گؤزلولرین مردومی چئشمین،
مردوم دئییب آلدانما کیم، ایچدیکلری قاندیر!
گر دئرسه فوضولی کی: " گؤزللرده وفا وار "
آلدانما کی، شاعیر سؤزو، البتته، یالاندیر.
بو مجنونون نصیحت قبول ائتمه دیگیدیر و آتاسی نین دردی درمانه یئتمه دیگیدیر .
مجنون کی، ائشیتدی بو خیطابی،
وئردی بو ادا ایله جوابی:
- کئی روحی روانیم آتا، آنا!
کامی دیل و جانیم آتا، آنا!
تحقیق ائدیبم ایشیم خطادیر،
هر نه دئسنیز منه روادیر.
آلوده رنگی دودی آهم،
ظللی گوناه ایله روسییاهم.
من هم اولوبام بو ایشدن آگاه،
امما نه دئییم، نه سؤیله ییم؟ آه!
یوخدور بو ایشیمده ایختییاریم،
ضبطیمده عنانی ایقتیداریم!
عقل اولدو ضعیف و عشق غالیب،
خاطیر نیگران، نیگار جاذیب،
توتدو تن و جانیمی غمی یار،
غئیرالمحبوب لئیسه فیی الدار
منده دخی نئجه منلیک اولسون،
مندن منی ایسته ین نه بولسون؟
تقدیر چو بؤیله دیر، نه تدبیر،
تقدیری ائدرمی کیمسه تغییر؟
اولسایدی منه نیشاط روزی،
ایسترمی ایدیم بو درد و سوزی؟
گر صححَته قادیر اولسا بیمار،
درده اؤزون ائیله مز گیریفتار.
ال وئرسه گدایه پادیشاهلیق،
سانمان کی، قیلیر دخی گدالیق.
فیطرتده نه حالت اولسا مقسوم،
رفع اولمادیغیدیر امری معلوم.
ایصلاحیما ائیله من تأمل،
کیم، گول تیکان اولماز و تیکان گول.
کئیفیتی آب و جؤوهری خاک،
دؤنمک اولامی قبولی ایدراک.
سو سوفله لیگیندن آیریلیرمی؟
اود یاندیرا بیلمه یه بیلیرمی؟
اول گون کی، رهیمده کیلکی قودرت،
ایجادیما وئردی زییبی صورت،
دولدوردو هوا ایله دیماغیم،
سئودا ایله باغلادی آیاغیم.
دولدو بدنیمده کی رگ و پوست،
باشدان آیاغا محبتی دوست.
مولک ائیله دی کؤنلومو بلایه،
وقف ائیله دی جانیمی جفایه.
یوخ منده بو حؤکمدن تخللوف،
اول مالیکی وقفه دیر تصروف.
دردی ازلی دوا بولورمو؟
مئهری ابدی فنا بولورمو؟
من شمعی سراچه فراقم.
سوزی جیگر ایله خوشمزاقم.
مندن دیله ین بو سوزی زایل،
بیدادیما اولموش اولا مایل.
شمعین کی، حیاتی اولدو آتش،
حالی اونون آتشیله دیر خوش.
اوددان دیله ین اونون نجاتین،
فانی دیله میش اولا حیاتین.
دوشمنلیگه دوستلوق قیلیب آد،
تدبیری نجاتیم ائیله من یاد!
من غرقه بحری شؤوقی یارم،
برهم زده غمی-نیگارم،
آنجاق، سببی قراریم اولدور،
آرامی دیلی فیگاریم اولدور.
اونونلا ائدین بو درده مرهم،
اورمان دخی اؤزگه کیمسه دن دم.
دئرسیز منه وار دیلروبالر،
لئیلی کیمی چوخ پریلیقالر...
بیللاه، دئمنیز بو حرفی زینهار
عالمده بیر اوندان اؤزگه، کیم وار؟
بولبول گول اوچون قیلاندا ناله،
دردینه دوا اولورمو لاله؟
خوسرو و دئییلم کی، منه دیلبر
شیرین اولا گاه، گاه شککر؟
من یئکجهتم طریقتیمده،
تغییر ایشی یوخ جیبیللتیمده.
عذرونو بیان ائدیب هم اول دم
تقریره گتیردی بیر غزل هم:
بو غزل مجنونی دیلپذیریندیر
عشق دردی، ائی موعالیج، قابیلی درمان دئییل!
جؤوهریندن ائیله مک جیسمی جودا آسان دئییل!
دؤور جؤوروندن شیکایت ائدَنه عاشیق دئمن،
عشق مستی واقیفی کئیفیتی دؤوران دئییل!
شهردن صحرایه بیر فرق اولدوغون هر کیم بیلیر،
بیلمیش اول کیم، عشق صحراسیندا سرگردان دئییل!
هر کیم ایدراک ائیلر اؤز کئیفیتی حالین، هنوز
دوست روخسارینه عئینی شؤوق ایله حئیران دئییل!
جانی جانان ایتتیحادی فاریق ائیلر جیسمدن،
جیسمدن آگاه اولان جان، واصیلی جانان دئییل!
دئر ایمیش دوشمن کی، همدمدیر فوضولی یار ایله،
هر سؤزو بؤهتان ایسه، حققا بو سؤز بؤهتان دئییل!
بو مجنونون آتاسی لئیلییه خواستکارلیغیدیر و لئیلی آتاسی نین مجنوندان بیزارلیغیدیر .
ساقی، گتیر اول شرابی نابی!
کیم، یئتدی نیسابه غم حسابی.
غم، دوشمنی جانی موبتلادیر،
دفع ائیله یه گؤر کی، بیر بلادیر!
سؤز جؤوهرینه اولان خیریدار،
بو نؤوع ایله قیلدی گرم بازار
کیم، عاجیز اولوب غم ایچره اول پیر،
مجنونونا قیلدی فیکری زنجیر.
بیلدی کی، گر اولماز اولسا لئیلی،
مومکون دئییل اولماغی تسللی،
قیلدی طلبین اؤزونه لازیم،
چم ائتدی اعالی و اعازیم.
اوممید ایله باغلادی اوموب کام،
اول کعبه آرزویه احرام.
چون لئیلی آتاسی بیلدی حالی،
اویدوردو اکابیرو اعالی،
قارشیلارینا اولوب روانه،
قیلدی اولار ایله عزمی خانه
- " اهلن و سهلن! " - دئییب دمادم،
مین گز دئدی: - " اولا خئیر مقدم! "
چون شمع صیفت اولار اوتوردو،
اول سرو کیمی آیاغا دوردو.
اورتایا بوراخدی طورفه خانلار،
تا کامی دیل آلا میهمانلار.
اولموشدو دولوب کباب ایله خوان،
جَدی و حَمَل ایله آسیمان سان.
امما، عجب ار قیلا خیردمند،
اول خوانلاری آسیمانه مانند،
هر کیم غرضین بولوردو خواندان،
بو مومکون اولورمو آسیماندان؟
خوانلار گؤتورولدویونده اول پیر،
تقریب ایله دردین ائتدی تقریر:
- " کئی، قدرله قیبله قبایل!
سندن قامونون مورادی حاصیل،
اصل و نسبیم سنه عیاندیر،
حؤکموم نئچه مین ائوه رواندیر.
مشهوری قبایلم سخاده،
معروفی طوایفم عطاده.
هم وار محبتیمده تاثیر،
هم وار عداوتیمده تشویر.
سردفتری اهلی روزیگارم،
هر نئجه دئسم، یوز اونجا وارم.
نخلی عملیم ثمر وئریبدیر،
ایزد منه بیر گوهر وئریبدیر.
حالا دیلرم بو طورفه لؤلو،
بیر لعل ایله اولا هم ترازو،
تا لؤلؤ اولاندا لعله واصیل،
ترکیب قیلام مُفررحی دیل.
چوخ کانلارا تیشه وش اوز اوردوم،
چوخ لعل حقیقتینی سوردوم،
هر کاندا اگرچی لعل چوخدور،
بیر لعل کی، لاییق اولا یوخدور.
بیر لعلین ائشیتمیشم سنین وار
کیم، لؤلؤومه اودور سزاوار.
لوطف ائیله، عینایت و کرم قیل!
اول لعل ایله دوُرروُ مؤحترم قیل!
قیلسین گولو سرو سایه پرور،
اولسون گوله سرو سایه گوستر.
فهم ائت سؤزومو، تغافول ائتمه!
بیر خئیر ایشیدیر، تعللول ائتمه!
گر حاصیل اولور بو کام سندن،
هر نه کی، دیلرسن، ایسته مندن!
اونجا قیلایین سنه روان گنج
کیم، یئر اوزون ائیله یه نیهان گنج.
اونجا گوهر ائیله ییم روانه
کیم، بولمایاسان اونا خزانه " .
اول سروی سمنبرین آتاسی،
اول گنجی نیهانین اجدهاسی،
لوطف ایله دئدی کی: " ائی خیردمند!
من کیمی اسیری دامی فرزند!
سن خوش گلدین، صفا گتیردین،
توپراقلاردان بیزی گؤتوردون!
موشکولجه خیطابدیر خیطابین،
بیلمن نئجه وئره یین جوابین؟
قوربون بیلیرم منه شرفدیر،
امما خلفین عجب خلفدیر.
" مجنون " دئیه طعن ائدر خلاییق
مجنونا منیم قیزیم نه لاییق؟
لئیلی دئمه ییم کی، نازنیندیر،
بیر تیره کنیزی کمتریندیر،
اولمازمی کنیز جینسی مردوم؟
یوخدورمو کنیزه هم ترححوم؟
دیو ایله پری اولورمو همدم؟
اولماز، سؤزو آچما، ابسم، ابسم!
دیوانه یه ضایع ائیله مه رنج،
ویرانه گرک اونا، ندیر گنج؟
تدبیر ایله دؤندریب میزاجین،
سئوداسی نین ائیله سن علاجین،
لئیلی اونون اولسون، ائیله دیم عهد،
وار ایندی، سن ائت علاجینا جهد! "
بو مجنونون آتاسی نین حرمانیدیر و غئیری بابدان تدبیری درمانیدیر .
اول صاحیبی ننگ و نام و ناموس،
دؤندو ائوه، گلدی خار و مأیوس.
مجنونا دئدی کی: - " ائی جفاکئش!
حاجت یئتر، اولماغیل موشووَش!
عقل ایله آچیلیر اول معما،
لئیلی نی سنه وئررلر، امما،
شرطی بو کی، اولاسان خیردمند،
اربابی خیرددن آلاسان پند!
رفع اولا علامتی جنونون،
عقل اولا همیشه رهنمونون " .
مجنون دئدی:- " ائی ادیبی کامیل!
دیوانه عشق اولورمو عآقیل؟
گر منده بیر ایختییار اولایدی،
تدبیریمه اعتیبار اولایدی،
اووَلدن ادب شعار ائدردیم،
تمکینیمی اوستوار ائدردیم.
اولمازدی بو حاله احتییاجیم
کیم، اولا عذاب ایله علاجیم.
منده بو علاجه یوخ مودارا،
مین گز غمیم ائتمن آشیکارا.
یوخدور رَویشیمده اینقیلابیم،
اووَلکی جوابدیر جوابیم.
سن اهلی خیردسن، ائیله تدبیر،
تدبیرین ائده مگر کی، تاثیر،
لئیلی نی دخی من ائتمه ییم یاد،
من عآقیلی وقت اولام، سن آزاد " .
اول پیری شیکسته حال حئیران،
تدبیری علاج ائدیب فیراوان،
هر قاندا ائشیتدی بیر طبیبی،
گولزاری نین اولدو عندلیبی.
ایظهار ائدیب اونا احتییاجین،
بیماری نین ایسته دی علاجین.
بیمارینا مین طبیبی حاذیق،
بیر شربت ایچیرمه دی مووافیق.
هر یئرده کی، بیلدی بیر نذیرگاه،
واریب اونا اولدو خاکی درگاه،
چوخ ال گؤتوروب دوعالار ائتدی،
چوخ نذر وئریب عطالار ائتدی.
راییله ملولون ائتمه یه شاد،
مین پیردن آلمادی بیر ایرشاد.
چوخ سِحر اولونوب یازیلدی توعید،
چوخ مکرلره توتولدو اوممید،
ائدیلمه دی هئچ بیریله چاره،
نه چاره قضایی کیردیگاره.
بیر گون دئدیلر اونا کی: - " ائی پیر!
عالمده سنه بو قالدی تدبیر
کیم، کعبه یه ایله ته سن اسیرین،
اولا کی، حاقق اولا دستگیرین.
طؤوفی حرم اولسا اونا حاصیل،
سرگشته لیک اوندان اولا زایل.
اورسا حجری موبارکه باش،
یومشایا، اگر اولا قارا داش " .
بو مجنونی بیچاره نین کعبه یه اوز اوردوغودور و موناجاتلا سئوداسی آرتدیغیدیر .
اول پیر بو خئیر ایشه قیلیب جهد،
مجنونا مورتتب ائتدی بیر مهد.
آلدی اونو عزمی راه قیلدی،
عزمی حرمی ایلاه قیلدی.
چون کعبه یه گیردی اول نیکوخو
مجنونا دئدی کی: - " ائی بلاجو!
توت کعبه یه روی، طاعت ائیله!
تمکین و ادب رعایت ائیله!
تعظیم شرایطین ادا قیل!
ایخلاصی دوروست ائدیب دوعا قیل!
اولا کی، قبول اولا نییازین،
حاق شفقتی اولا چاره سازین.
بو یئرده قبول اولور دوعالار،
بو بوقعه ده بخش اولور عطالار.
قیل تؤوبه کی، احسنی عملدیر،
جهد ائیله نجاته کیم، محلدیر " .
مجنون بولوب اول مقامدن ذؤوق،
سالدی اونو چرخه نشه شؤوق.
سوز ایله چکیب جیگردن آواز،
عرض ائتدی بینایی کعبه یه راز:
- " کئی سقفی بولند و قدری عالی!
محرابی اعاظیم و اعالی!
ائی قیبله اهلی عزز و ایقبال!
روخساری زمینه عنبرین خال!
ائی مغزی وفایه کیسوتین پوست.
همرنگی پلاسی خانه دوست!
ائی گولبنی قؤنچه عیبادت،
صندوقی جواهیری سعادت!
ائی دایم اولان منیمله همدرد،
امما نه منیم کیمی جاهانگرد!
کؤکسونه اوران حجر کیمی داش،
زمزم کیمی گؤزدن آخیدان یاش!
پئیوسته سییه قیلان لیباسین،
کؤنلونده نیهان توتان هواسین!
بیللاه، کیمه سن بو یئرده عاشیق؟
سؤیله کی، انیسینم مووافیق.
اولموش سنه عشق فیضی حاصیل،
قیلمیش سنی قیبله قبایل.
یا رب، بو حرمسرا حاقیچون!
بو معبدی پورصفا حاقیچون!
قیل منده بینایی عشقی دایم،
مانندی اساسی کعبه قایم!
سال کؤنلومه دردی عشقدن غم،
هر لحظه و هر زامان و هر دم!
عشق ایچره مودام شؤوقوم آرتیر،
شؤوق ایله همیشه ذؤوقوم آرتیر!
هر قاندا کی، عالم ایچره غم وار،
قیل کؤنلومو اول غمه گیریفتار!
اندیشه عقلدن جودا قیل،
عشق ایله همیشه آشینا قیل!
آرتیر منه ذؤوق و شؤوقی لئیلی،
دایم منه اوندا قیل تجللی!
چوخدور بنی آدم ایچره بیداد،
ائت کؤنلومو وحشت ایله مؤعتاد،
بیر مولکده وئر منه قراری
کیم، یئتمه یه آدمی غوباری " .
اول زایری کعبه یی انابت،
ایستردی دوعا قیلیب ایجابت،
طوغیانی بلادن ائتمه ییب فیکر،
بو شعر ایدی هر دم ائتدیگی ذیکر:
غزل مجنونی دیلپذیریندیر
یا رب، بلایی عشق ایله قیل آشینا منی!
بیر دم بلایی عشقدن ائتمه جودا منی!
آز ائیله مه عینایتینی اهلی درددن،
یعنی کی، چوخ بلالره قیل موبتلا منی!
اولدوقجا من گؤتورمه بلادن ایرادتیم،
من ایسترم بلانی، چو ایستر بلا منی!
تمکینیمی بلایی محبتده قیلما سوست
تا دوست طعن ائدیب دئمه یه بیوفا منی!
گئتدیکجه حوسنون ائیله زیاده نیگاریمین،
گلدیکجه دردینه بئتر ائت موبتلا منی!
من قاندان و مولازیمتی اعتیبار و جاه،
قیل قابیلی سعادتی فقرو فنا منی!
اؤیله ضعیف قیل تنیمی فیرقتینده کیم،
وصلینه مومکون اولا یئتیرمک صبا منی!
نخوت قیلیب نصیب فوضولی کیمی منه،
یا رب، موقیید ائیله مه موطلق مانا منی!
بو کعبه دن مجنونون موراجیعتیدیر و ووحوش ایله موصاحیبتیدیر .
بیر- بیر ائشیدیب سؤزون آتاسی،
بیلدی کی، قبول اولور دوعاسی،
افزون اولور اول غم و ملامت
مومکون دئییل اوغلونا سلامت.
چوخ قیلدی فغان و ناله و زار،
اوغلوندان اومیدی کسدی ناچار.
اول پیر قالیب اورادا حئیران.
مجنون توتوبان رهی بییابان،
تنها سفر ایختییار قیلدی،
عزمی سری کویی یار قیلدی.
گوندوز گؤزو یاشی هادیی راه،
گئجه یولو شمعی شؤعله آه.
گردی رهی یاری یاد ائدردی،
گه اوتورا، گه دورا گئدردی.
بو مجنونون داغ ایله موصاحیبتیدیر و جاری اولان چئشمه ایله موناسیبتیدیر .
بیر داغه ایریشدی یولدا ناگاه،
قددینه لیباسی وهم کوتاه،
تیغینده عقابی چرخ قانی،
موزمر کمرینده لعل کانی،
مونعیم صیفتی، لیباسی فاخیر،
جیب و بغلی دولو جواهیر.
دریا قیلیبان اونا تزررؤع،
ائیلردی ذخیره سین توققؤع،
صحرا ائدیبن اونا توَللا،
ائیلردی معیشتین تمننا.
اول چئشمه لر ائیله ییب روانه،
اولموشدو اولارا آتا-آنه.
تعظیم ایله قیلمیش اونو حاق یاد،
قوراندا - " الجیبال و اوتاد."
مجنون اونا ائیله ییب تاماشا،
بیر اودلو سورود قیلدی اینشا.
اولدوقدا سورود ایله نواساز،
اوندان هم ائشیتدی عکسی آواز،
ساندی کی، اؤزیله همنفسدیر،
دئدی: - " منه بیر رفیق بسدیر.
یوز شوکر کی، یاری غار بولدوم،
گزدیم بو جهانی یار بولدوم " .
عشقینی اونا هم ائتدی رؤوشن:
- " کئی گوشه نیشین پاکدامن!
سوزی جیگریمدن اولدون آگاه،
احسنت-احسنت، بارکللاه!
بیر عاشیقی موبتلا ایمیشسن،
درد اهلینه آشینا ایمیشسن.
سنسن منه همدمی مووافیق،
داغ ایله اولور همیشه عاشیق.
بیداد ایله کؤکسونه اوروب داش،
درد ایله گؤزوندن آخیدیب یاش،
نولدو سنه، بؤیله مست اولوبسان،
غم دامینه پایبست اولوبسان،
قان ایله دولوبدورور کنارین،
نه گولدن اولا بو لالزارین؟
باغرین گؤرورم اولوبدورور سو،
نه سرو قدین هواسیدیر بو؟
گل، آغلایالیم بو ماجرایه،
بیر دم قوشالیم صدا-صدایه! "
چون بیر دم اونونلا آغلادی زار؛
دردی دیلی زارین ائتدی ایظهار.
عزم ائیله دی خاکی کویی یاره،
لئیلی نین ائوی اولان دییاره.
بو مجنونون غزال ایله مولاقاتیدیر و عشق بابیندا اونونلا اولان حالاتیدیر .
گؤردو کی، بیر اووچو دام قورموش،
دامینه غزاللر اوز اورموش.
اول دامه جفایی چرخی قدار،
بیر آهونو ائیله میش گیریفتار.
بوینو بورولو، اَیاغی باغلی،
شهلا گؤزو نملی، جانی داغلی،
احوالینا رحم قیلدی مجنون،
باخدی اونا، تؤکدو اشکی گولگون،
کؤنلونه قاتی گلیب بو بیداد،
یومشاق-یومشاق دئدی کی: - " صیاد!
رحم ائیله بو میشکبو غزاله!
رحم ائتمزمی کیشی بو حاله؟
صیاد، بو ناتوانه قییما!
قیل جانینا رحم، جانه قییما!
صیاد، ساقین، جفا یاماندیر!
بیلمزسنمی کی، قانا قاندیر؟
صیاد، منه باغیشلا قانین!
یاندیرما جفا اودونا جانین! "
صیاد دئدی: - " بودور معاشیم،
آچمان اَیاقین گئدرسه باشیم،
قتلینده بو صئیدین ائتسم ائهمال،
اطفال و عیالیما نولور حال؟ "
مجنون اونا وئردی جومله رختین،
پاک ائیله دی برگدن دیرختین.
اول طورفه غزالین آچدی بندین،
شاد ائیله دی جانی دردمندین.
اوز اوردو اوزونه قیلدی افغان،
گؤز سوردو گؤزونه اولدو گیریان:
- " کئی بادییگرد و بادناورد!
نازیک بدنیله نازپرورد!
سن زینتی هر گیلی زمینسن،
گول کیمی لطیف و نازنینسن.
ائی، سبزه جویباری وحشت!
رعنا سمنی بهاری وحشت!
تنها قویما منی زبونی،
اولغیل منه دشت رهنمونی!
گز بیر نئچه گون منیمله همراه،
اینسان دئییب ائتمه مندن ایکراه!
یاشیم کیمی گئتمه چئشمی تردن،
کسمه اَیاغین بو رهگوذردن!
سرچئشمه چئشمیم ائیله منزیل،
سرمنزیلیمیزدن اولما غافیل!
اولسون ببگیم قرارگاهین،
اشک و موژه آب ایله گییاهین.
ائی چئشمی نیگار یادیگاری!
سهل ائیله منه غمی نیگاری!
قیلدیقدا خیال چئشمی لئیلی،
سن وئر منی خسته یه تسللی " !
چون اول، بشریتین اونوتدو
آهو هم اونونلا اونس توتدو
آنین سببیله هم چوخ آهو
صحرادا اونونلا اونس توتدو
بو مجنونون کبوتره شرحی حالیدیر و اوندان ایلتیماسی تداروکی مافیبالیدیر .
بیر منزیله یئتدی زارو موضطر،
بیر دامده گؤردو بیر کبوتر
هر رؤوزه نی دامی بیر دری غم،
مین غم موتَوَججیه اونا هر دم.
مجنون اونا باخدی یاندی جانی،
یاشی کیمی جوشه گلدی قانی.
صیادینا ائیله دی تزررؤع،
قورتارماغین ائیله دی توققؤع.
صیاد دئدی کی: - " من فقیرم.
فقره بو حمامه تک اسیرم.
حاشا کی، بو مورغی تیزرفتار
آزاد اولا، من قالام گیریفتار.
گر وار ایسه قییمتین ادا قیل،
اوندان بونو دامدن رها قیل!
اووَل منی ائیله غوصه دن شاد،
اوندان بونو دامی غمدن آزاد! "
واری ایدی قولوندا بیر دوری تر،
شففاف چو دیده کبوتر.
وئردی اونو، آلدی اول اسیری،
اوفتاده نین اولدو دستگیری.
سورتدو قدمینه چئشمی پورخون،
اونجا کی، آیاغین ائتدی گولگون.
هر دم اونا عرضی راز ائدردی،
مین نغمه شؤوق ساز ائدردی:
- " کئی تیزپر و بولند پرواز!
اربابی وفایه محرمی راز!
بو رنگی لیباسی نیلفامین،
اندوهی ملامتی مودامین
ایظهار قیلیر نیشانه قم،
کیم قیلیردی سنی اسیری ماتم؟
گر عاشیق ایسن سن ائی جهانگرد،
قاچما کی، منم سنینله همدرد.
بیر لحظه منیمله همنیشین اول،
گنجینه رازیمه امین اول!
باشیم توکون آشییانه قیلغیل،
گؤز یاشیمی آب و دانه قیلغیل،
سن قاصید ایمیشسن، ائی حمامه،
مندن هم ایله ت (ilət) نیگاره نامه!
گؤر، هیجری روخونده ایضطیرابیم،
پئیغامیم ایلت، گتیر جوابیم.
بیللاه سری کویینه گئدنده،
هر چیزگینیبن طواف ائدنده،
یاد ائیله منی، ثوابیما گیر،
بیر طؤوف ثوابینی منه وئر،
قون خاکی درینه، ایسته دانه،
قیل اؤزونه دانه نی بهانه.
اولدوقجا مجالین ائتمه ناموس،
مندن یئتیر اول یاره زمینبوس! "
اونجا دئدی اونا هم غمی دیل
کیم، قیلدی اونو هم اونسه مایل.
باشیندا اولوب شب آشییانی،
گوندوز اولور اولدو پاسیبانی.
ذاتیندا گؤروب نیشانه خئیر،
هم وحشی موطیعی اولدو، هم طئیر.
رام اولدو بهایم اول فیکاره،
بیر فؤوج ییغیلدی واره-واره.
اول زار ایدی مولکی درد شاهی،
خئیلی دد و دام اونون سیپاهی.
اولموشدو بشردن اؤیله بیزار
کیم، اؤز عکسین سانیردی اغیار.
دارتیب گؤیه دودی شؤعله آه،
اؤز سایه سین ایسته مزدی همراه.
بو لئیلی احوالاتیندان بیر خبردیر و معشوقو عاشیق اطواریندان بیر اثردیر .
ساقی، موتأللیمی خومارم!
موشتاقی شرابی خوشگووارم!
اوفتاده لیگیم گؤر، ائتمه ائهمال،
رحم ائت، بیر اَیاغ ایله الیم آل!
ایظهار قیلیب صفایی مَشرَب،
بو بزمی چو ائیله دین مورتتب،
بزم اهلینه نؤوبت ایله وئر جام،
هم خاص رعایت ائیله، هم عام!
مجنونا همین شراب توتما،
لئیلی نی کی، اصلدیر اونوتما!
دئهقانی فصیحی فارسیزاد،
بو گولشنه بؤیله دیکدی شیمشاد
کیم، اول چمنی وفا بهاری،
داغی غمی عشق لاله زاری،
یعنی رَویشی وفاده مؤحکم،
لئیلی صدفی جواهیری غم
گیرمیشدی حیصاره گنج مانند،
اورموشدو آیاغه پنددن بند.
نه بیر فرحی، نه بیر نیشاطی،
نه کیمسه ایله بیر ایختیلاطی،
بیزار آتادان و هم آنادان،
بیگانه جمعیی آشینادان.
یانینا اولوردو خوبلر جمع،
پروانه صیفت هوالیگی شمع،
شاد اولماغا خاطیری حزینی،
اگلنمه یه طبعی نازنینی،
مین تورفجه تورفجه فسانه.
شیرین سؤز ایله چکیب بیانه،
ائیلرلر ایدی، زامان-زامان یاد،
تقریب ایله، لحظه-لحظه بونیاد.
اول ترک قیلیب نیشاط و راحت،
بیر عضوونو ائیله ییب جراحت،
ائیلردی بهانه ایله ناله،
دوشمزدی اولار دوشن خیاله.
قیزلار قاشا وئرسه وسمه دن رنگ،
جان گوزگوسونه سالاردی اول جنگ.
قیزلار اوزه قویسا نیلدن خال،
اول نیله چکردی رخت فیل حال.
قیزلاردا خیالی نقشی دیبا،
اول نقشی خیال ایله شکیبا.
قیزلارین الی حناده گولگون،
اونون الی اشکی ایله پورخون.
نه ایگنه ده، نه ایپکده مئیلی،
موژگانه تؤکردی اشک سئیلی.
قیزلار قیلیب آرزوی زییور،
گر ریشته یه چکسه لردی گؤوهر،
اول دخی چکردی ائیله ییب رشک،
تاری بدنینه گؤوهری اشک.
مجنوندان ایدی جنونی افزون،
" لئیلی " دئینه، دئیردی " مجنون! "
گؤردوکده یانیندان آیریلیب جمع،
بیر گوشه ده اول قالیردی و شمع،
شمعه غمی دیل بیان ائدردی،
سوزی جیگرین عیان ائدردی.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder