مجنونی حیرانین نیهایت حئیرتیدیر لئیلیدن ایستیغنا ایله غفلتیدیر
مجنون دئدی:- " ائی آچان منه راز،
لوطفیله قیلان منی سرافراز.
کیمسن؟ منه ظاهیر ائیله آدین!
بو داعیه ده ندیر مورادین؟
جان تازه له نیر فصاحتیندن،
بو لهجه پورملاحتیندن.
خولقی خوش و لفظی جانفزاسن.
بؤیله گؤرونور کی، آشیناسن.
بیللاه، نه دییاردن گلیرسن؟
نه راهیگوذاردن گلیرسن؟
گر لاله ایسن، نه داغدانسان؟
ور سوسن ایسن، نه باغداندان؟
شیرین-شیرین تکللومون وار،
حالی- دیلیمه ترححومون وار.
بیگانه دن اوممازین بو حالی،
بیر اولفتدن دئییل بو خالی.
بیهوده دئییل بو کؤنلوم آلماق،
گلمک، باشیم اوزره سایه سالماق.
عقل اولسا ایدی منیمله همراه،
احوالیندان اولوردوم آگاه،
غم کؤنلومو ائتمه سه یدی بیتاب،
گؤز پرده سی اولمایایدی خوناب.
غفلت خللیندن آیریلیردیم،
البتته کیم اولدوغون بیلردیم.
چون منده یوخ احتیمالی ایدراک،
سن سؤیله اؤزون کی، کیمسن، ائی پاک؟ "
بو غزل مجنون دیلیندندیر
اؤیله سرمستم کی، ایدراک ائتمزم دونیا ندیر،
من کیمم، ساقی اولان کیمدیر، مئی و صهبا ندیر.
گرچی جاناندان دیلی شئیدا اوچون کام ایسترم،
سورسا جانان بیلمزم کامی دیلی شئیدا ندیر.
وصلدن چون عاشیقی موستغینی ائیلر بیر ووصال،
عاشیقه معشوقه دن هردم بو ایستیغنا ندیر؟
حیکمتی دونیا و مافیها بیلن عاریف دئییل،
عاریف اولدور بیلمه یه دونیا و مافیها ندیر.
آه و فریادین، فوضولی، اینجیدیبدیر عالمی،
گر بلایی عشق ایله خوشنود ایسن، قووغا ندیر؟
جوابی لئیلی
لئیلی دئدی: - " ائی قرینه روح
کامی دیلی موبتلایی مجروح!
موژده کی، زمانه وئردی کامین،
دولدو مئیی عیشرت ایله جامین.
موژده کی، مویسسر اولدو مقصود،
سئودا ایله آخیر ائیله دین سود.
موژده کی، مورادین اولدو حاصیل،
مقصوده سنی حاق ائتدی واصیل.
لئیلی منم آریزویی جانین،
کامی دیلی زار و ناتوانین.
موشتاقی جمال ایدین همیشه،
مؤحتاجی ووصال ایدین همیشه.
حالا کی، مویسسر اولدو دیدار،
تقصیر وتعللول ائتمه زینهار!
گؤر دؤولتی وصلیمی غنیمت،
گل یانیما، فؤوت قیلما فورصت!
دیل، نذری ووصالی قامتیندیر!
ور جانیم ایسه، امانتیندیر!
چون دوشدو مجالین، ائتمه ائهمال،
گل نذرینی توت، امانتین آل!
گر خسته ایسن، منم طبیبین،
ور عاشیق ایسن، منم حبیبین.
گل بزمی ووصاله محرم اولگیل!
بیر لحظه منیمله همدم اولگیل!
وئر نرگیسه لاله ایله رؤونق،
رئیحانی ترایله زییبی زنبق!
فیروزه نی ائت قرینی یاقوت،
قیل طوطییه قندی نابدن قوت!
پئیوندی کول ائیله ارغوانی،
خیضره یئتیر آبی زیندگانی!
ور عاشیقی موبتلا دئییلسن،
مجروحی غم و بلا دئییلسن،
تقلید ایله گؤستریب علامت،
قیلما اؤزونو، منی ملامت!
بیر عقل و فراصت ائیله پئیدا،
آنجاق، بیزی ائتمه خلقه روسوا!
ائی گول، بو منه دئییلمیدیر ننگ
کیم، اولمایاسان منیمله همرنگ؟
من عرض ائدم آفیتاب روخسار،
سن قیلمایاسان حرارت ایظهار؟
من جام توتام، دئییم کی، " گل، آل! "
سن دورمایاسان آیاغه فیلحال؟
ایضهاری جمالین ائیله مک گول،
بولبول گؤروب ائیله مک تغافول؟
چوخ تجروبه ائتمیشم اولور آز
معشوقینه عاشیق ائیله مک ناز
تقریب ایله اول بوتی دیلارا.
بیر تورفه غزل هم ائتدی اینشا:
بو غزل لئیلی دیلیندندیر
ائی قیلان شئیدا منی، مندن بو ایستیغنا ندیر
نیشه سورمازسان کی، احوالی دیلی شئیدا ندیر؟
گر منه خلق ایچره پروا قیلمادین، معذورسان،
بؤیله تنهالیقدا قیلمازسان منه پروا، ندیر؟
سهلدیر گر بیلمه ییب حالیم، ترححوم قیلماماق،
حالیمی بیلمک، ترححوم قیلماماق عمدا ندیر؟
گول تمنناسیندا دئرلر بولبولون قووغالارین،
چون گولو گؤردوکده قیلماز مئیل، بو قووغا ندیر؟
اول پری موطلق منی روسوایه قیلماز ایلتیفات،
ائی فوضولی، بیلمزم جورمی منی روسوا ندیر؟
بو لئیلییه مجنونون ایستیغناسیدیر و ایثباتی صفایی ایملاسیدیر
مجنون دئدی: - " ائی بوتی پریوش!
خاشاکی ضعیفه اورما آتش!
یاندیرماغیما یئتر خیالین،
یوخدور منه طاقتی ووصالین.
زینهار گتیرمه، ائی سمنبر،
آیینه عاریضین برابر.
بیر ذره یه کیم، ووجود یوخدور،
آیینه دن اونا سود یوخدور،
اول گون کی، گؤزومده وار ایدی نور،
گؤزدن اوزونو یاشیردین، ائی حور!
حالا کی، نظارن اولدو موشکیل،
دورماق نه اوچون منه موقابیل؟
عشق ائتدی بینایی وصلی مؤحکم،
معنیده منی سنینله همدم،
رفع اولدو بو اعتیباری صورت،
حاشا کی، اولام شیکاری صورت.
لذت روخی یاری دیلسیتاندان،
جاندیر بولان، ائی دریغ جاندان!..
جانیم گئده لی بسی زماندیر،
جیسمینده کی ایندی اؤزگه جاندیر.
سنسن حالا تنیمده جانیم،
گؤزده نوریم، جیگرده قانیم.
مندن بری ائیله دین منی سن،
عرضه کیمه ائیله ییم سنی من.
منده اولان آشیکار سنسن،
من خود یوخام، اول کی، وار سنسن!
دایم سنه منده دیر تجللی.
من غئیردن اولموشام تسللی.
گر من، من ایسم، نسن سن، ائی یار؟
ور سن، سن ایسن، نه یم منی زار؟
چون من اولوبام سنینله مملو،
وحدت رویشینده خوش دئییل بو
کیم، دیشره ده ایسته یم نیشانین،
بیر اؤزگه مکان بیلم مکانین.
اووَل بو ایشی ائدنده بونیاد،
من طیفل ایدیم و زمانه اوستاد.
ائتمیشدی سنه منی موقیید،
گویا اوخودوردو درسی ابجد.
حالا قیلیبام کمال حاصیل،
ابجد سبقین اوخورمو کامیل؟
چون ائتدی کماله سرخطی عشق،
سرخط گؤروب آنجاق ائیلرم مشق.
روسوالیغا چون من ائتمیشم آد،
سن هم بو سولوکی ائتمه بونیاد.
توت پرده عیصمت ایچره آرام،
روسوای منم، سن اول نیکونام!
" مجنون " منه دئرلر اهلی عالم،
آنجاق منه دیر جونون موسللم.
سن اولما فسانه خلاییق،
مجنون ایشی لئیلییه نه لاییق؟
مجنون منم، ائی وفالی دیلدار!
دیوانه لیگه منم سزاوار!
سن ائیله مه حالینی دیگرگون،
لئیلی نه روا کی، اولا مجنون؟
غمخوارسان، ائی بوتی پریرو،
غمخوارلیغین همین یئتر بو
کیم، پرده نیشین اولوب همیشه،
دایم قیلاسان حیجاب پیشه.
گون کیمی چیخیب مودام سئیره،
گؤسترمه یه سن جمال غئیره،
کیم، سنده نه اولسا رسم و عادت،
اطواریمادیر منیم شهادت.
من عشق گوذرگهینده خاکم،
ائل جومله بیلیر منی کی، پاکم،
رحم ائت منه، ائی بوتی وفادار،
طعن اهلی نین آغزین آچما، زینهار!
چون من ره و رسمی عشق توتدوم
ناموس طریقینی اونوتدوم.
ناموسونو ساخلا هر خللدن،
سن عقل اتگینی قویما الدن.
تقریب ایله اول اسیری مهجور
بو نادیره شئعی ائتدی مذکور:
بو غزل مجنون دیلیندندیر
خیالیله تسللیدیر، کؤنول مئیلی ووصال ائتمز،
کؤنولدن دیشره بیر یار اولدوغون عاشیق خیال ائتمز.
حقیقی عشق چون موستوجیبی نؤقصان دئییل، موطلق،
اؤزون اهلی حقیقت والئهی حوسنی جمال ائتمز.
کمالی عشقه طالیب مؤحتریزدیر حوسنی صورتدن،
کی، قئیدی حوسنی صورت، عاشیقی صاحیبکمال ائتمز.
دلیلی جهلدیر عشق اهلینه صورتپرست اولماق،
کی، عآقیل ایفتیراقی مومکون ایله ایتتیصال ائتمز.
کؤنولده دوست تمکین بولسا، اولماز گؤزده جؤولانی،
محبت ثابیت اولسا، اؤز یئریندن اینتیقال ائتمز.
سوادی ماسوادن لؤوحی دیل خالی گرک دایم،
مووححید صفحئه ایدراکه نقشی خط و خال ائتمز.
ایرادت ضایع ائتمز اهلی معنا، صورتین هرگیز،
حقیقت جؤوهرین جهلی مجازه پاییمال ائتمز.
موقیید اولماز اهلی صورتین رنگینه حال اهلی،
فوضولی، کیم موقییددیر، مگر ایدراکی حال ائتمز؟
بو لئیلیدن مجنون اطوارینا تحسینیدیر و حوسنی اعتیقادینا حوسنی یقینیدیر
لئیلی دئدی: - " ائی ووجودی-کامیل!
قوربی حقه عیصمت ایله قابیل!
معراجی کمالینی سیناردیم،
اولدوم نئجه اولدوغوندان آگاه،
خوش مرتبه دیر بو، بارکللاه!
احسنت کی، ذاتی پاک ایمیشسن،
پاکیزه ووجودی خاک ایمیشسن،
اینصاف همین اولا قناعت،
تسکینی هوایه ایستیطاعت.
عشقینده رییا گومان ائدردیم،
اطوارینی ایمتحان ائدردیم.
المیننت و لیللاه اولدو معلوم.
وصل اولدوغو مشربینده مزموم.
غمناک ایدیم، ائیله دین منی شاد،
بو قئید تعللوقوندن آزاد.
بیر غافیلی خودپرست ایدیم من،
جهل ایله مودام مست ایدیم من.
آراییشی زولفو خال ائدردیم،
پئیوسته بونو خیال ائدردیم
کیم، سن طلبی ووصال ائدرسن،
نظظاره زولف و خال ائدرسن.
حالا منه رؤوشن اولدو حالین،
معراجی حقیقتی کمالین.
من بسله دیگیم بو زولف و خالی،
چئشمی سییه و عذاری آلی،
اؤز جانیم اوچون دئییل شب و روز،
نذری نظریندیر، ائی دیل افروز!
تا ائیله یه سن دمی نظاره،
تسکین وئره سن دیلی فیکاره.
هم سن اولاسان موراده واصیل،
هم اولا منه ثواب حاصیل.
یوخدور چو نظاره مئیلی سنده،
نئیلر بو جمالی خوب منده.
تن دورجونه دیر دوری روانیم،
گنجی بدنیمده نقدی جانیم،
دئردیم اولا صرفی رهگوذارین،
گؤردوکده روان قیلام نیثارین.
توفیقی ووصالین ائدم ایدراک،
اندیشه هیجردن اولام پاک.
حالا کی، مویسسر اولماز اول کام،
اولماق نه روا آرادا بدنام؟
نسخی خطی اعتیبار قیلدیم،
راهی عدم ایختییار قیلدیم.
تا نئجه وئره غوباری صورت،
آیینه ذاتیمه کودورت.
وقت اولدو کی، رؤوشن اولا مَررات،
موستغنی اولا صیفاتدان ذات.
وقت اولدو بو قؤنچه اولا خندان.
تاثیر ائده صوبحی فیضی جانان.
خوناب غمیله دولدو کؤنلوم،
غؤنچه صیفتی توتولدو کؤنلوم.
فرض اولدو کی، طئی قیلام بیساطیم،
قطع ائدم اؤزومدن ایخیلاطیم.
سطری تن ائدم عدم حیجابین.
روخساره چکم فنا نیقابین،
تا حوسنی روخوم کی، ایسته مز یار،
اولمایا نصیبی چئشمی اغیار.
زیرا کی، نصیبی حوسنی قابیل
اولدور، اونا عاشیق اولا مایل.
حوسنونده چو یوخ قبولی عاشیق،
نؤقصان ایله اولماغیم نه لاییق؟ "
بو حالا موناسیب اول پریزاد
فیلحال بو شعری ائتدی بونیاد:
بو غزل لئیلی دیلیندندیر
نه دیلبر کیم دمادم عآشیقه عرضی جمال، ائتمز،
قالیر ناقیض، بولوب فیضی نظر کسبی کمال ائتمز.
دئییل جذب ائتمه ین عششاقی، معشوق اولماغا قابیل،
نه حاصیل حوسنی صورتدن کی، جزبی اهلی حال ائتمز.
گرک روخساره معشوق مخفی غئیری عاریفدن
کی، عاریف اولمایان ایدراک صونعی ذوالجلال ائتمز.
هوایی وصلدیر کیم، خوبلر وصلینه طالیبدیر
و گر نه عشقی کامیل فرقی هیجران و ووصال ائتمز.
اولان نقدی حیاتین عآشیقین معشوقه صرف ائیلر،
بو ظولمو، آه، اگر معشوقینه عاشیق حلال ائتمز.
مجاز اهلینه خوبلار جیلوه ناز ائیله سینلر کیم،
اؤزون اهلی حقیقت موبتلایی خط و خال ائتمز.
فوضولی، عالمی صورتده سرگردان گزر زاهید،
زهی غافیل، بو سؤودانین سرانجامین خیال ائتمز.
تمامی سوخن
ختم ائیله مه دن سؤزونو اول ماه،
بیر ناقه نیشین گؤروندو ناگاه،
ناقه ایله بیر نفر سبوکخیز،
گؤردو کی، گلیر نسیم تک تیز.
بیلدی بوتی گولروخی سمنبوی
کیم، اؤزو اوچوندور اول تکا پوی.
بیلدی کی، رقیب بدگوماندیر.
اندوهی دیل و بلایی جاندیر.
اول ماهیوش اولدوغوندا غایب،
اولموش اونا سورعت ایله طالیب.
گولزاره هنوز یئتمه دن خار،
گول قیلدی ویداعی صحنی گولزار.
اول حالینا واقیف اولمادان غئیر،
ترپتدی جمازه سبوکسئیر.
جوینده گؤروب اول آفیتابی،
ترک ائتدی شیتاب و ایضطیرابی.
تووفیقی موراده اولدو خوشدیل،
دوشدو اؤنه قیلدی عزمی منزیل.
شهبازی یئتیردی آشییانه،
تاپشیردی نیهالی باغیبانه.
مجنون یئنه قالدی زارو مهجور،
هم صؤحبتی مارو همدمی مور.
نه دورماغا طاقت و قراری،
نه گزمه یه الده ایختییاری.
بو مجنونون معراجی فضایلیدیر و بیانی مرتبه حوسنی خصایلیدیر
شاهنشهی مولکی مئحنت و درد.
یعنی مجنونی دردپرورد
بیر پاک ایدی کیم، بو عرصه خاک،
اونون کیمی گؤرمه میشدی بیر پاک.
معموره قوربی حق مقامی،
ارواحه فریضه احتیرامی.
چون نیفرتی شرری نسلی آدم.
قیلدی اونا وحشتی موسللم،
هر وحشی دونوندا بیر فیریشته،
یار اولدو اول آدمی سیریشته.
ظاهیرده رفیقی وحشله طئیر،
باطینده ملایک ایله همسئیر.
قیلمیشدی کمالی اعتیدالی
کثرت المیندن اونو خالی.
چکمزدی جهاندا اول جهانگرد،
اندیشه گرم و غصه سرد.
بیلمیشدی جهانین اعتیبارین،
یوخ یئرینه ساتمیش ایدی وارین.
توتموشدو طریقی اهلی تؤوحید
بولموشدو کمالی ترک و تجرید.
اولموشدو ووجودی پاکی پورنور،
آلاییشی اکل و شوربدن دور.
تحصیل قیلیب صفایی سئیرت،
گؤرموشدو مجازدن حقیقت.
اعیانه یوخ ایدی اعتیمادی،
نققاش ایدی نقشدن مورادی،
مؤوزون ایدی طبعی نوکته دانی،
هر نوکته ده واقیفی معانی.
آوازی ایدی بسی مولایم،
اوسلوبو دوروست، اوصولو قایم.
تحریر ایله هر چکنده آواز،
توشلارا توتاردی راهی پرواز.
گاهی غزل و گهی قصیده
اینشاء قیلیب اول سیتم رسیده،
سوز ایله اوخوردو گاه و بیگاه،
بیر نئچه عزیز اونونلا همراه
یازارلار ایدی تمام شعرین،
اوخورلار ایدی مودام شعرین.
عالملره اول غریب و مهجور،
اکثر بو سببدن اولدو مشهور.
آوازی و ذهنی و جمالی،
قیلمیشدی موقیید اهلی حالی.
کیم اولسا بو اوچ کماله قابیل،
دئمک اولار اونا ذاتی کامیل.
پئیوسته قیلیب کمالین ایظهار،
بو بئیتلری قیلیردی تکرار:
بو غزل مجنون دیلیندندیر
بیز جهان معموره سین معنیده ویران بیلمیشیز،
عافیت گنجین بو ویران ایچره پونهان بیلمیشیز.
گر اؤزون دانا بیلیر تقلید ایله صورتپرست،
عالمی تحقیقده بیز اونو نادان بیلمیشیز.
بیخبرلر شربتی راحت بیلیرلر باده نی،
بیز حکیمی وقتیز اونو تؤکموشوز، قان بیلمیشیز.
بیلمیشیز کیم، مولکی عالم کیمسه یه قیلماز وفا،
اول زماندان کیم، اونو مولکی سولئیمان بیلمیشیز.
آیری بیلمیشسن، فوضولی، مسجیدی مئیخانه دن،
سهو ایمیش اول کیم، سنی بیز اهلی-عیرفان بیلمیشیز.
لئیلی نین باهاری عؤمری خزانه ایردیگیدیر
ساقی، گؤزه گلدی نشئه مئی،
بیر نئچه قدح یئریت، پئیاپئی!
عزمی طرب ائتدین ائهتیمام ائت!
ذؤوقون طرب اهلی نین تمام ائت!
بزم اهلینه جامی لالکون توت!
امما منه جومله دن فزون توت!
زیرا کی، هنوز نیم مستم،
غم سیلسیله سینه پایبستم.
خوشدور طرب اهلی نین بو بزمی،
داغیلماغا اولماسایدی عزمی،
تاریخینویسی حالی اَییام،
بو قیصصه یه بؤیله وئردی ایتمام:
کیم، وصلدن اولماییب تسللی،
مجنوندان اولاندا دور لئیلی،
کسمیشدی تعللوقون جهاندان،
قطعی نظر ائیله میشدی جاندان.
بیر فصل کی، دستی غارتی دئی،
گولزار بوساطین ائیله دی طئی.
ماتمکده اولدو عرصه باغ،
ماتمده سرود ناله زاغ.
لئیلی کیمی اولدو لاله مستور،
مجنون کیمی شاخی ارغوان اور،
رنجی یرغاندان اولدو اشجار،
لرزان و ضعیف و زرد روخسار.
سؤندو گولو لاله نین چیراغی،
سرسر الی ظولمت ائتدی باغی.
گول بیمی تعرروضی هوادن،
لاله سیتمی دمی صبادن،
رختینی یاشیردی باغلاردا،
لعلینی ایتیردی داغلاردا.
بیر مار میثالی اولدو هر نهر،
هر لرزه ده سو مثابه زهر.
گؤیدن یئره ائندیگینده باران،
هر قطره اولوب میثالی پئیکان،
گویا کی، یئتیردی باغه بیداد
کیم، شؤعبده تحرروکی باد،
بیر سِحر ایله آبی آهن ائتدی،
اوندان تنی باغه جؤوشن ائتدی.
بیر گون بو هواده لئیلییی زار،
غم دفعینه ائتدی مئیلی گولزار.
گؤردو گول و لاله دن اثر یوخ،
انواع شجرده برگ و بر یوخ.
صحنی چمنین صفاسی گئتمیش،
نؤقصانی صفا کماله یئتمیش.
نه سبزه تنینده تاب قالمیش،
نه برگ اوزونده آب قالمیش.
ماتمکده گؤردو بوستانی،
ریققت اودونا توتوشدو جانی.
سوزی جیگریله یانه-یانه،
شرح ائتدی غمینی بوسیتانه:
- " کئی باغ، ندیر بو آهی سردین؟
من خسته یه ظاهیر ائیله دردین!
من دخی سنین کیمی نزا رم،
بیر گولدن ایراقو زردو زارم؛
نه دؤولتی قوربونه قبولوم،
نه رؤوضئیی کویینه ووصولوم،
سن گرچی خزانه سن گیریفتار،
البتته، باهاره یئتمه یین وار.
اوممیدی ووصال منده یوخدور،
سندن غم وغوصصه منده چوخدور! "
آرتیردی غم آغلادیقجا دردین،
گیریان گؤیه توتدو رویی زردین.
بو لئیلی نین آناسینا وصیت ائتدیگیدیر دوست یادی ایله دونیادان گئتدیگیدیر
معبودینه عرض قیلدی رازین،
بیلدیردی کؤنولده کی نییازین:
- " کئی حاکیمی عرصه قییامت!
سولطانی-سریری-ایستیدامت!
نومیدیلیک آتشینه یاندیم،
بیللاه، بو ووجوددان اوساندیم!
چون دوست یانیندا ناقبولم،
بیللاه، بو حیاتدن ملولم!
من شمعی شبی فراقی یارم،
سوزان و سییاه روزیگارم.
یاندیردی منی جفایی عالم،
دینلنمزم، اؤلمه یینجه بیر دم.
دئردیم کی، ووجودوم اولا باقی،
شاید دوشه وصل ایتتیفاقی...
پرتؤو بورجونده آفیتابیم.
بیلدیم کی، ووجود ایمیش حیجابیم.
یا رب، منی ائت فنایه مولحق
کیم، راهی فنا ایمیش رهی حاق " .
پاک ایدی، دوعاسی ائتدی تاثیر،
فیلحال میزاجی اولدو تغییر.
تاثیری هوایی ناموناسیب،
ترکیبینه قیلدی ضعف غالیب.
گلدیکجه زیاده اولدو دردی،
تبلرزه فراغتی گئدیردی.
محو اولدو تب ایچره اول پریوش،
بیر شمع کیمی کی، گؤره آتش.
عکسیلدی عرقده حوسنی تابی،
بیر گول کیمی کیم، گئدر گولابی...
ضعفی تنی اول مقامه یئتدی
کیم، بسطر ایچینده جیسمی ایتدی.
بسطرده طلب قیلان نیشانین،
گؤرمزدی ووجودی ناتوانین.
رفع اولدو نیشانه سلامت،
مؤوتینه گؤروندو مین علامت.
عزم ائیله دی اولماغا موسافیر،
رئحلت اثری چو اولدو ظاهیر،
رفع ائتدی حیجاب ائحتیرازین،
فاش ائتدی آنایا گیزلی رازین:
- " کئی دردی-دیلیم دواسی آنا!
شمعی عملیم ضیاسی آنا!
غم گیزله مک ایله جانه ائتدیم،
تا مومکون ایدی تحممول ائتدیم.
حالا کی، موقررر اولدو گئتمک،
فرض اولدو بو سیرری ظاهیر ائتمک،
اولسون سنه، ائی ضعیفه، رؤوشن
کیم، تیغی هوا هلاکییم من.
جیسمینده یوخ اؤزگه درد تابی،
ایللا غمی عشق ایضطیرابی.
من عاشیقی زار و بینوایم،
بیر ماهلیقایه موبتلایم.
سئوداسی ایله یوخ اولدو واریم،
کئچدی هوسیله روزیگاریم،
چوخ آاریزو ائیله دیم جمالین،
بیر دم گؤره بیلمه دیم ووصالین.
حالا گئدیرم کؤنولده سوزی،
الدن نه گلیر، بو ایدی روزی.
آنجاق دئییلم منی پریشان،
اول یار غمینده زار و گیریان،
اول هم منی زاره موبتلادیر،
سرگشته وادیی بلادیر.
مندندیر اونون جنونی افزون،
قئیس ایکن اولوبدور آدی مجنون.
دایم کئچیرر غمینده اَییام،
بیر گون اونا حاصیل اولماییب کام.
روسوایی زمانه اولدو مندن،
آفاقه فسانه اولدو مندن،
بیهوده دئگیل فغان و آهی،
یاخمازمی منی اونون گوناهی!؟
من کیم، گئدیرم بو خاکیداندان،
دردیم بو کی، شرمسارم اوندان.
ائی مونیسی روزیگاریم آنا!
غمخواریم و غمگوساریم آنا!
من داری بقایه عزم ائدنده،
دونیایه ویداع ائدیب گئدنده،
منسیز چکیب آهلار، فغانلار،
صحرالره دوشدویون زمانلار،
دوشسه یولون اول اولان دییاره،
عرضی غمیم ائیله اول فیکاره.
زینهار اونا اولاندا واصیل،
خوش کیمسه دیر، اوندان اولما غافیل!
دامانینی توت، ریضاسین ایسته،
من موجروم اوچون دوعاسین ایسته،
عرض ائیله کی: - " ائی وفالی دیلدار!
جان وئردی یولوندا لئیلییی زار.
عشقینده یئرینه یئتدی لافی،
دعواسی نین اولمادی خیلافی " .
سؤیله منی زار و موبتلادن:
" کئی عشقده لاف ائدن وفادن
خلوتگهی اونسه محرم اولدوم،
آزاده و شاد و خوررم اولدوم.
سن هم گل گؤر، تعللول ائتمه،
من مونتظیرم، تغافول ائتمه!
گر صادیق ایسن بو یولدا، سن هم
صبر ائیله مه، ائیله ترکی عالم.
گل کامی دیل ایله اولالیم یار،
بیر یئرده کی، یوخدور اوندا اغیار...
دایم اولالیم بیر ائوده همراز
کیم، چیخمایا دیشرا اوندان آواز.
خوش منزیلی امنه بولموشام راه.
بی طعنه دوست و چئوره بدخواه.
مندن سنی ائیله مک خبردار
بیسم اللاه، اگر ایرادتین وار! "
چون قیلدی وصیتینی آخیر.
عزمی سفر ائتدی اول موسافیر.
یاد ائیله دی یاری مئهریبانین،
وصل آرزوسو ایله وئردی جانین.
کیمدیر کی، جهاندا فانی اولماز،
دؤوری فلگین آمانی اولماز!
دونیا یئددی باشلی اژدهادیر،
اندیشه اولفتی خطادیر.
هر لوطفونه دیر دفینه مین قهر،
هر شهدینه دیر قرینه مین زهر.
دؤوران اوزرینده دیر زمانه،
البتته، گلن گئدر، جهانه،
اربابی زمانه یه وئریب پند،
بو شعری نه، خوش دئمیش خیردمند:
غزل
بو عالم کیم، کؤنول، قئیدین چکرسن مئحنت و غمدیر،
فنا سرمنزیلین سئیر ائیله کیم، بیر خوشجا عالمدیر.
آنیب تنهالیغی قبر ایچره نیفرت قیلما اؤلمکدن.
طریقی اونس توت کیم، هر اوووج توپراق بیر آدمدیر.
دئییل مؤحکم جهان مولکونده هر بونیاد کیم، قیلسان،
بقا مولکونده توت منزیل کیم، اول بونیاد مؤحکمدیر.
اجل، آلاییشی خؤوف و خطردن قورتارار نفسی،
بو جؤوهر کیمییایی نفسه بیر ایکسیری اعظمدیر.
کمالی عشقی اینسان مؤوت ایله ندیر راهی حیکمتده،
بلی، موجرا قیلان حؤکمون میثالین نقشی خاتمدیر،
باهار اَییامی گیرسن لالزاره، خاک اجزاسین،
موحققر گؤرمه کیم، هر ذره بیر جام ایله بیر جمدیر.
اسیری نفسدیر اهلی جهان بیلمز فنا قدرین.
فوضولی، ترک تجریدی، سنه آنجاق موسللمدیر!
تمامیی سوخن
لئیلی گولی گولشنی لتافت،
چون گؤردو خزان ائدیله آفت،
پامالی خزان اولوب باهاری،
انجامه یئتیشدی روزیگاری،
بیچاره آناسی آچدی باشین،
باشیندان آشیردی قانلی یاشین.
کافورینی تؤکدو زعفرانه،
سوزی دیل ایله گلیب فغانه،
چوخ آغلادی، ائتدی آه و ناله،
آغلار، کیم اولورسا بؤیله حاله.
القصصه، توتوب طریقی ماتم،
اول واقعه یه ییغیلدی عالم.
تعظیم ایله توتدولار عزاسین،
قبرین دوزوب اوردولار بیناسین؛
تن اولدو موقیمی عرصه خاک،
روح اولدو قرینی اؤوجی افلاک:
شؤوق اهلینه قورب حاصیل اولدو،
دریاسینه قطره واصیل اولدو.
مجنونون لئیلی وفاتیندان خبردار اولدوغودور و دوست یادی ایله دونیادان گئتدیگیدیر
مئحنت چمنینده گول درنلر،
عالمده یامان خبر وئرنلر.
غم نوسخه سین ائیله ینده تحریر،
وئرمیشلر اونا بو نؤوع تشحیر:
کیم، زئیدی سیتم رسیده زار،
اول واقعه دن اولوب خبردار،
فیلحال قیلیب عزیمتی راه،
مجنونی حزینی ائتدی آگاه:
- " کئی شییفته شیکسته طالع!
افسوس کی، سعیین اولدو زایع!
ادباری تیلسیمین اولدو باطیل،
بو مشغله دن دخی نه حاصیل؟
بازار پوزولدو، ییغ بیساطین!
بو سیلسیله دن کس ایرتیباطین!
لئیلی سنه وئردی زیندگانی،
سن اول باقی، اول اولدو فانی!
سن صدقه سی اولدوغون پریوش،
صدقه سنه اولدو، ائی بلاکش!
عزمی رهی جنّت ائتدی اول حور،
فیردووس مقامین ائتدی معمور " .
مجنون کی، خبردن اولدو آگاه،
سوزی جیگریله چکدی بیر آه
کیم، غولغوله سین هم اول زاماندا،
جانانی ائشیتدی اول جهاندا...
آز قالدی کی، ناله سیله دیلدار،
اول خوابی اجلدن اولا بیدار.
بیر لحظه بلند اولوب خوروشی،
دوشدو یئره، گئتدی عقل و هوشی.
چون گلدی اؤزونه، قیلدی ناله،
یاغدیردی خزانی اوزره ژاله...
طعنه سؤزون ائتدی زئیده بونیاد:
- " کئی ساقیی بزمی-ظولم و بیداد!
نئتدیم سنه قصدی جانیم ائتدین!
قصدی دیلی ناتوانیم ائتدین!
قییدین منی زار و ناتوانه،
اوردون سیتم آتشینی جانه!
زهر ایدی مگر بو وئردیگین جام
کیم، مرگ پیامین ائتدی اعلام؟
بیر مورچه یه ندیر بو کینه،
فولادا دؤیَرمی آبیگینه؟
تاثیری سیتمدن ایجتیناب ائت،
باری بو گوناهه بیر ثواب ائت!
ایلت منی یار اولان دییاره،
شمع ائیله منی مزاری یاره! "
دوشدو یولا، اولدو زئیده همراه،
بیر حال ایله کیم، نعوذ بیللاه...
چون گؤردو مزاری گول عذارین،
دوشدو و قوجاقلادی مزارین.
کؤکسونو قیلیب لحد کیمی چاک،
مرقد کیمی ساچدی باشینا خاک.
قبر اوزره آخیتدی قانلی یاشین،
لعل ائیله دی یاشی قبر داشین،
یئر اوزون ائدیب سیریشکی مملو،
کئچدی یئره اول سیریشکدن سو،
اولدو دوری (düri) اشکی بیقراری،
قبر ایچره نیگاری نین نیثاری.
گؤز یاشینی ائیله دی موخاطب:
- " کئی، تیره شبی فراقه کؤوکب!
چیخماق سنه اولدو ایندی واجیب
کیم، اولدو اول آفیتاب غایب!
بیر بورجو مقام توتموش اول ماه
کیم، اولماز اونا نسیم همراه.
سن دورما اگر موروووَتین وار،
گیر تورپاغا، ایسته اونو زینهار!
گؤر قاندادیر اول دوری یئگانه،
نئتمیش اونا آفتی زمانه!
پابوس ائدیبن یئتیر نییازیم،
بیلدیر بو تزررؤع ایله رازیم:
- " کئی شمع، ندیر بو ایجتینابین؟
من بختی سییاهدن حیجابین؟
جامی مئیی غم توتاندا عالم،
هم سن ایچدین بو جامی، من هم.
مست ائتدی مگر سنی بو باده
کیم، بزمده دورمادین زیاده؟
بیر نادیره شمع ایدین شب افروز،
دوشدو سنه ذؤوقی عشقدن سوز،
بیر نئچه زامان اگرچی یاندین،
سوزی دیله دؤزمه دین، اوساندین.
بیدارلیغا گتیرمه دین تاب.
شهلا گؤزون اولدو مایلی خواب.
همراهیم ایدین بو یولدا، ائی ماه!
همراهی قویوب گئدرمی همراه؟
افلاکه تفاخور ائیله، ائی خاک!
کیم، اولدو رفیقین اول دوری پاک!
زولفونه موعاریز اولما، ائی مار!
کیم، اوندا موقیمدیر دیلی زار!
خالینا تعرروض ائتمه، ائی مور
کیم، باغلیدیر اوندا جانی مهجور!
ائی عؤمر، گل ایندی باشه سن هم
کیم، چئشمیمه تیره اولدو عالم!
عالم خوش ایدی کی، وار ایدی یار،
چون یار یوخ، اولماسین نه کیم وار.
ائی جان، تنی خسته نی ویداع ائت!
بو خسته ایله یئتر نیزاع ائت!
موشتاقینم، ائی اجل، کرم قیل!
دفعی الم ایله رفعی غم قیل!
قورتار منی ایضطیرابی غمدن!
وئر موژده، ووجودیمه عدمدن!
آیینه می ائیله ژنگدن پاک،
قیل پرده اعتیباریمی چاک!
رفع ائت، نه ایسه آراده حایل،
ائیله منی اول نیگاره واصیل!
تکلیفی ووصال ائدر منه یار،
بیر خلوته کیم، یوخدور اغیار.
من گئتمه مک ائیله سم خطادیر.
سندن منه بیر مدد روادیر.
بیللاه، مددیمده قیلما ائهمال
کیم، بختیمه اوز وئریبدیر ایقبال!
یا رب، منه جیسم وجان گرکمز،
جانان یوخ ایسه جهان گرکمز!
مینبعد ذلیل و خار قیلما.
سرگشته روزیگار قیلما!
افغاندا ایکن گئدیب قراری،
اولدو بو غزل دیلینده جاری:
غزل
یاندی جانیم هیجر ایله وصلی روخی یار ایسترم،
دردیمندی فیرقتم، درمانی دیدار ایسترم.
بولبولی زارم، دئییل بیهوده افغان ائتدیگیم،
قالمیشام نالان قفس قئیدینده، گولزار ایسترم.
دهری بازاریندا کاسَددیر متاعی هیممتیم،
بو متاعی ساتماغا بیر اؤزگه بازار ایسترم.
فانی اولماق ایسترم، یعنی بلایی دهردن،
راحتی جیسمی ضعیف و جانی افکار ایسترم.
نولا گر قیلسام شبی هیجران تمننایی اجل،
نئیله ییم، چوخدور غمیم، دفعینه غمخوار ایسترم.
چون بقا بزمینده دیر دیلدار، من هم دورمازام،
بو فنا دئیرینده، بزمی وصلی دیلدار ایسترم.
ائی فوضولی، ایستمز کیمسه رضاسیله فنا،
من کی بوندان اؤزگه بیلمن چاره، ناچار ایسترم.
تمامیی سوخن
چون رازی درونین ائتدی تقریر،
رایینه مووافیق اولدو تقدیر،
ایمداد قیلیب عینایتی حق،
قیلدی اونو مقصودینه مولحق،
گول دردی حدیقه عملدن،
مئی ایچدی صوراهایی اجلدن.
قبرینی قوجاقلادی نیگارین،
جان صدقه سی ائتدی اول مزارین،
- " لئیلی " - دئدی وئردی جانی شیرین،
اول عاشیقی بیقرار و میسکین.
اینصاف، همین اولا محبت،
بو دایره دیر مقامی حئیرت،
گویا کی، الینده ایدی جانی،
دایم گؤزه تیردی اول زمانی،
چون دؤور ایله ائتدی اول زمانه،
اوندان بیر ایجازت اولدو جانه.
هر نئجه کی، وار ایدی نیگاری،
عالمده ایدی اونون قراری،
چون قیلدی نیگاری ترکی عالم،
بو عالمی ترک قیلدی اول هم.
چون گؤردو بو حالی زئیدی غمناک،
افغان قیلیب ائتدی یاخاسین چاک،
فریاد ایله قیلدی نؤوحه بونیاد،
اؤوجی فلکه یئتیردی فریاد.
زار آغلادی اؤیله کیم، هم اول دم،
آهی اودونا ییغیلدی عالم.
ائل جمع اولوب ائتدیلر نظاره،
مجنونی سییاه روزیگاره،
قبر اوستونه گؤردولر ییخیلمیش،
جانانه یه جان نیثار قیلمیش،
احوالینا آغلاییب سراسر،
دفن ائتمه یین ائتدیلر موقررر.
غوسل ائیله ییبن تنی نیزارین،
دیلداری نین آچدیلار مزارین،
قویدولار اونو هم اول مزاره،
غمناک یئتیشدی غمگوساره،
روح اولدو فلکده روحه همراز.
تن اولدو تن ایله یئرده دمساز.
رفع اولدو تعللوقاتی حایل،
مطلوبونا طالیب اولدو واصیل.
بیر بزم ایکی شاهه محفیل اولدو.
بیر بورج اولو ماهه منزیل اولدو.
قبر اوستونه قویدولار نیشانه،
فاش اولدو بو ماجرا جهانه.
طوفوندا قیلیب موراد حاصیل،
اول قبره خلایق اولدو مایل.
کئچدیکجه زامان موکررم اولدو،
حاجتگهی اهلی عالم اولدو.
بودور اثری محبتی پاک،
خوش مرتبه دیر بو، قیلسان ایدراک.
تمامیی سوخن
ساقی، موتغیییر اولدو حالیم،
سؤیلشمه یه قالمادی مجالیم!
مینبعد زیاده وئرمه باده،
رحم ائیله کی، سرخوشام زیاده!
خوش غفلت ایله کئچیردیم اَییام،
بیلمن کی، نولور ایشیم سرانجام؟
سرمایه عؤمر گئتدی الدن،
سود ائتمه دیم ائتدیگیم عملدن.
فریاد بو جؤوردن کی، گردون
احوالیمی ائیله دی دیگرگون.
دون دیده تر قیلیب گوهربار،
گردونه دئدیم کی، " ائی جفاکار!
هرگیز رَویشیندن اولمادیم شاد،
دامی غم و مئحنتیندن آزاد.
احبابه نقیض دؤور ائدرسن،
اربابی کماله جؤور ائدرسن،
مجنون، اگر اولسا ایدی جاهیل،
اولمازدین ایطاعتینده کاهیل،
فرمانینا اینقییاد ائدردین.
کؤنلونو مودام شاد ائدردین.
اهلی هونر اولدوغو سببدن،
صاحیب نظر اولدوغو سببدن،
اقرانی ایچینده خوار قیلدین،
بی عزت و اعتیبار قیلدین.
لئیلی، گر اولایدی بیر حیاسیز،
یا، سن کیمی مئهرسیز، وفاسیز
اولمازدی اونا همیشه جؤورون،
کامینجا مودام اولوردو دؤورون.
فضل اهلینه مایل اولدوغوندان،
ایدراک ایله کامیل اولدوغوندان،
دایم غم الینده زار قیلدین.
آشوفته روزیگار قیلدین،
من هم، گر اولایدیم اهلی تزویر،
ائتمزدین ایعانتیمده تقصیر.
سندن غرضیم اولوب سرانجام،
دؤورونده منه اولوردو آرام.
چون اهلی ووقار و ننگ و آرم،
جؤورونله همیشه خوارو زارم.
بو اوزدن ایمیش سنین مدارین
وار، ایندی کی، یوخدور اعتیبارین! "
گردون ائشیدیب منیم عتابیم،
وئردی بو ادا ایله جوابیم:
- کئی، صورتی حالدن خبرسیز!
هر حیکمته عئیب ائدن هونرسیز!
من امره مووافیق ائیلرم دؤور،
حیکمتده وفادیر ائتدیگیم جؤور.
امما، سن ائدن عمل خطادیر
کیم، پیری طریقتین هوادیر.
شاعیرلییه ایفتیخار ائدیبسن،
کیزبی اؤزونه شوعار ائدیبسن.
مجنون دئدیگین ووجودی کامیل،
هر دانیشه مندن اولدو قابیل.
دیوانه اونا، سن ائیله دین آد،
سندن، اونا ائتدی ظولم و بیداد!
لئیلی دئدیگین مهی تمامی،
من پرده ده ساخلادیم گیرامی.
روسوایی خلایق ائیله دین سن،
گه ایبنی سلامه ظولمو ایلهاق
گه نوفله قدری قیلدین اطلاق.
شرم ائت، بو نه هرزه دیر، نه مؤهمل؟
نه ایبنی سلام و قانغی نوفل؟
شرح ائیله مک ایسته دین فسانه،
قیلدین سؤزه اونلاری بهانه،
گؤردو چوروموش سوموکلر آزار،
تؤهمتلرینه اولوب گیریفتار.
اموات مظالیمینه گیردین،
آسوده لره عذاب وئردین.
جورمونه اولاندا خلق مولزم،
لازیم سورولور بو ایفتیرا هم،
اولمازمی بو باعثی عذابین؟
بو مسئله ده ندیر جوابین؟
جوابی مسئله
ائی طوطیی بوستانی گؤفتار،
صررافی سوخن، فوضولیی زار!
آلدانما، اگر سیپئهری لایب،
طعن ایله سنه دئدیسه کازیب،
اشعاره یامان دئییب اوسانما،
سرمایه نظمی سهل سانما!
سؤزدور گوهری خزانه دیل،
ایظهاری صیفاتی ذاته قابیل!
جان سؤزدور اگر بیلیرسه اینسان،
سؤزدور کی، دئیرلر، اؤزگه دیر جان.
بیللاه، بو یامانمیدیر کی حالا،
امواته سؤز ایله وئردین احیا؟
مجنون ایله لئیلینی قیلیب یاد،
ارواحلارینی ائیله دیم شاد؟
بو بیانی عوذری تالیفی کیتابدیر و تاریخی زمانی فتحی بابدیر
ائی کیلکی رونده،بارکللاه!
اولدون منی رهنورده همراه.
مین سعی ایله حاجتیم بیتیردین،
بیر منزیله عاقیبت یئتیردین.
رحمت سنه کیم، سن ائتدین ایمداد،
بو اسکی بینایی ائتدین آباد؛
اشک ایله بیرونی سیم اندود،
آه ایله درونی عنبرآلود،
مخزنلری گنجی گؤوهری درد،
رؤوزنلری منفذی دم سرد.
القیصصه مورتتب اولدو بیر باغ،
هر لاله سی باغری اوزره یوز داغ،
خونی جیگر آبی جوییباری،
نؤوکی موژه ابری نوبهاری.
اول دم کی، بو نوسخه اولدو مرقوم،
" لئیلی مجنون " آدییلا موسوم،
ایظهاره گلیب روموزی وحدت،
وحدتده تمام اولوب حئکایت،
تاریخینه دوشدولر مووافیق،
بیر اولماق ایله اول ایکی عاشیق.
بو اربابی وفادن توققع قبولی معذرتدیر و اصحابی ذکادن تمننایی دوعایی مغفیرتدیر.
اینصاف وئر، ائی حسود، اینصاف!
طعن ائتمه کی جؤوهرین دئییل صاف!
احوالیمی گؤر خراب و موضطر،
اندوهی زمانه دن موکددر.
سؤز دایره سی دئییل بو احوال،
اینصاف منه کیم اولمازام لال.
مندن طمع ائتمه فیکری صائب.
احوالیمادیر سؤزوم موناسیب.
آزدیر دئمه جؤوهری صفاسین،
بیر سور کی: نه وئردیلر بهاسین؟
بیللاه، گر اولایدی بیر خیریدار،
مین گنجی نیهان قیلاردیم ایظهار.
فیلجومله بو هم کی، اولدو مستور،
بیر شؤوق ایله ذؤوقدن دئییل دور.
عئیبی هونر ایختییار قیلما!
شعریم حسدین شوعار قیلما!
بیهوده، یئتر، تعرروض ائیله،
گر قادیر ایسن، جواب سؤیله!
ترک ائیله، تعرروض و عینادی
کیم، وادییی جهلدیر بو وادی!
دم خئیر سؤزوندن اور دمادم،
ور خئیر دئمزسن ابسم، ابسم!
2008
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder