hörüt

Nədən "mətn" sözü yərinə, hörüt (örüt) deməliyik?

Ərəb dilində mətn düz yerdəki tümsəklərə, təpəciklərə və dik yerlərə deyilir. Ərəblər dərinin üzərinə yazdıqlarında yazılar düz yerdəki tümsəklər gibi görünürdü. Bu üzdən mətn sözü oradan ərəbcəyə keçmişdir. Ancaq heç bir dərinlik ifadə etməməkdədir. Sülyəmanoğlu isə "mətn" sözünə qarşılıq olaraq hörüt (örüt) sözünü önərmişdir. Məncə də doğru bir sözcük və olquyu "mətn" sözündən daha dərin və anlamlı ifadə etməkdədir. Hörüt (örüt), yəni vergüllərlə, nöqtələrlə, hərflərlə, sözlərlə, tümcələrlə, hörülmüş (örülmüş) dilsəl ürün. Hörüt (örüt) sözünü "mətn" sözü yerinə qullanmaya alışmalıyız. Bir mütəcaviz ərəbcə sözü bilə dilimizdən çıxarmaq Türkçə və düşüncəmiz üçün böyük qazanımdır.

ندن "متن" سؤزۆ يرینه، هؤرۆت (اؤرۆت) دئمه‌لی‌يیک؟ 

عرب دیلینده متن دۆز يئرده‌کی تۆمسکلره، تپه جیکلره و دیک يئرلره دئيیلیر. عربلر دری‌نین اۆزرینه يازدێقلارێندا يازێلار دۆز يئرده‌کی تۆمسکلر گیبی گؤرۆنۆردۆ. بۇ اۆزدن متن سؤزۆ اوْرادان عربجه‌يه کئچمیشدیر. آنجاق هئچ بیر درینلیک ایفاده ائتمه‌مکده‌دیر. سۆليمان اوْغلۇ ایسه "متن" سؤزۆنه قارشێلێق اوْلاراق هؤرۆت (اؤرۆت) سؤزۆنۆ اؤنرمیشدیر. منجه ده دوْغرۇ بیر سؤزجۆک و اوْلقۇيۇ "متن" سؤزۆندن داها درین و آنلاملێ ایفاده ائتمکده‌دیر. هؤرۆت (اؤرۆت)، يعنی وئرگۆللرله، نؤقطه‌لرله، حرفلرله، سؤزلرله، تۆمجه‌لرله، هؤرۆلمۆش (اؤرۆلمۆش) دیلسل اۆرۆن. هؤرۆت (اؤرۆت) سؤزۆنۆ  «متن» سؤزۆ يئرینه قۇللانمايا آلێشمالێيێز. بیر مۆتجاویز عربجه سؤزۆ بیله دیلیمیزدن چێخارماق تۆرکچه و دۆشۆنجه میز اۆچۆن بؤيۆک قازانێمدێر.

*