OsmanlIların imparatorluk dışında yaşayan Türklerle olan dostluklarını arttıran nokta, Rusya’daki Türk illerinde yaşayan edip ve aydınların Osmanlı imparatorluğu’na özellikle XIX. yüzyılın sonlarına doğru artan göçleri
oldu. Bu kişiler, Rusya’daki Müslümanlar arasında uzun yıllar devam eden fikrî uyanışm meyvelerini beraberlerinde getirdiler, Osmanlı kültür ve siyasî hayatında
aktif rol oynadılar. Rusya’daki Türklerin bu uyanışı, modernleşme hareketlerinin başlamasına sebep oldu. Değişik Türk boylarının kullandıkları konuşma dilini kültürel ve modem bir edebî dil haline getirme çabalan yanında ananevî İslâmî okullarda (medreselerde) da reformlar yapıldı88. Bu atılımın merkezi, çok sayıda Tatar Türkünün yaşadığı Kazan şehriydi. Hareket, hem Rus ve Batı liberalizminden hem de Osmanlı împaratorluğu’ndaki Tanzimatçı fikirlerden etkilenmişti. Bu hareketin en göze çarpan lideri, Kırımlı bir Türk olan İsmail Bey (Gaspıralı)’- dir
David Kushner, Türk milliyetçiliğinin doğuşu, s. 16-17.
oldu. Bu kişiler, Rusya’daki Müslümanlar arasında uzun yıllar devam eden fikrî uyanışm meyvelerini beraberlerinde getirdiler, Osmanlı kültür ve siyasî hayatında
aktif rol oynadılar. Rusya’daki Türklerin bu uyanışı, modernleşme hareketlerinin başlamasına sebep oldu. Değişik Türk boylarının kullandıkları konuşma dilini kültürel ve modem bir edebî dil haline getirme çabalan yanında ananevî İslâmî okullarda (medreselerde) da reformlar yapıldı88. Bu atılımın merkezi, çok sayıda Tatar Türkünün yaşadığı Kazan şehriydi. Hareket, hem Rus ve Batı liberalizminden hem de Osmanlı împaratorluğu’ndaki Tanzimatçı fikirlerden etkilenmişti. Bu hareketin en göze çarpan lideri, Kırımlı bir Türk olan İsmail Bey (Gaspıralı)’- dir
David Kushner, Türk milliyetçiliğinin doğuşu, s. 16-17.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder