Bir mektuba cavab

Ağrı dolu bir mektuba vérdiyim cavab

1- ... bey, o gözel mektubunu oxudum ve sadece sene déyil her kese ve tarixe bir cavab olsun déye uzuuun bir cavab yazmaq istedim. Ancaq başım bir az qarışıq. Özét olaraq sene buları déyim:

2- Sefevi mühitinde milli türk kimliyini gelişdirmek imkansızdır.

3- Cavanlar heyatını aşırı şekilde menim gibi bu yolda qoymamalıdırlar. Sonra adam çox péşman olur, çünkü uğruna can qoyulacaq bir millét ortada yoxdur, sefevizede izdiham var.

3- Bir hobbi (sergermi) seviyyesinde meseleye yaxınlaşın ve esas gücünüzü öz şexsi heyatınızı ireliletmeye hesr édin. Qalan şéyléri tarixin axışına buraxın. Çükü sefevizede bir toplumda sosiallaşma ve sosial mücadile insanı mutlu étmez. Bir molla, ya da bir séyyide köle olan ehali bu çirkin tarixi ile bütün emeyinizi berbad éder.

5- Çünkü İranda sefevi sonrası türk kimliyinin aristokrasisi ve séçkin élitası olmamışdır. Aristokrasisi olmayan millet béle olar, başqa tür olmaz, olamaz.

6- Settar Xan gibi bilgisiz ve ne istediyini bilmeyen, Xiyabani gibi Sefevi mollasını tarixi milli şexsiyet olaraq görmék en böyük xetadır. Şexsi ve sosial heyuatımıza qarşı qurulmuş en böyük tuzaqdır ve mutsuzluq aracıdır.  

7- İranda Sefevi sonrası türk déye bir qalabalıq sadece köleler yığınından ibaret kimliksiz topluluq halında var olmuşdur. Béle sefevi köleliliyine alışmış toplumu azad étmek asan iş déyil.

8- Türkmençay müqavilesi ortalıqda dolaşdığı gibi bir facie déyil, bir qurtuluş imkanı olmuşdur. Nitekim Resulzade, Bakıxanov gibi aydınlar da bu müqavileni qurtuluş şansı olaraq görmüşler. Türkmençayı facie olaraq gören kesim "hesret edebiyyatı" adlı cefeng yalanları oluşduran aşırı irancılar olmuşlar. O Azerbaycan da Sefevi mühitinde qalsaydı, indi Bakı néfti Eher mis yatağı gibi Fars aristokratlarının elinde ve Bakı da tam olaraq fars-tat şehri olacaqdı. Bakının bu gün çévre köçler üzünden türk olmasının sebebi Türkmençay müqavilesidir. Bu gérçekleri yéni nesle anlatmaq lazımdır ki, Xalq Cebhesinin iftiraları ve irançılığı yolunda genclerimizin heyatı qurban gétmesin.

9- Milli meseleni bir medeniyet ve kültür yükselişi projesi olaraq görmek üçün İran ve özellikle Azerbaycan sözünden kesin bir şekilde imtina étmeliyik. Çünkü Azerbaycan son 1000 ilde İrani kimliyin üreticisi ve qalası olmuşdur. Azerbaycan sözünde héç bir türk kimliyi belirtisi yoxdur. İran sözünden daha çox Azerbaycan sözü şüubi-fars kimliyinin çağrışdırıcısı, qoruyucusu olmuşdur. 1918-ci ilde Qafqazda ölkenin adını "Azerbaycan" qoymaları tamamen tarixi bir xetadır. Zaten o bölgenin Şirvan gibi gözel ve iki hécadan oluşan anlamlı adı olmuşdur. Başqa bir ölkenin içinde olan bir adı oğurlayıb başqa bölgede olan ölkeye qoymaq yanlışdır. O bölgenin adını Azerbaycan qoymaqla Türkmençay müqavilesinin onlar üçün doğurduğu şansı elden qaçırdılar. Çünkü sonrasında da parçalanmış Azerbaycan yalanına inandılar ve bu da o bölgenin yéniden Sefevi kültürüne dönerek iranlaşmasına méydan açmaqdadır. Belke gelecekde güclü bir lidér çıxar ve Azerbaycan sözünü o ölkenin üzerinden silerek tarixi adını, yeni Şirvan gibi gözel adını géri getirer.

10- Türkiye ile sıx ve her yönlü, özellikle dil baxımından ilişkilere girmek gencleri hem mutlu éder, hem milli kimmliklerinin felsefileşdirer, hem de düşüncelerinin önünde yéni üfüqler açar. Qaranlıq tarixi Sefevi kültür ortamından qurtulmaq üçün tek yol var, o da modérn Türkçe ile tanışmaq ve bütün bilgi-düşünce qaynaqlarımızı modérn türkçe ile temin étmek. Ancaq bu yolla türkçe düşüne biler ve milli kimliyi özümsemenin doğruduğu mutluluq zövqünü dada bilerik.