din dili

Elmi dille dini dil varlığı algılamada farklı yöntem kullanılrar. Bu farklılık zamanla zihniyet farklılığının da evrilmesine yol açar. Metod farklılığı var. Renesans sonrası elmi yöntemi ve metodolojiyi yeylediler. Allah sözünün yerine bilimsel kavramlar koydular. Allahın nezdinde tüm insanlar eşittit önermesini bu şekilde modernize ettiler: Kanunun karşısında tüm insanlar eşittir. Yani göze görünmez, ancak her işe karışan (aslında keşiş ve kilse sinfinin çıkarlarını kollayan Allah) yerine, göze görünen, her kesin kavraya bileceyi qanun sözünü yerleştirdiler. Sonra bunun etrafında insan, qadın, çocuq, əlil, ... haqları gəlişdi. Yəni Qanun (Allah) bu haqlara necə baxır? Qanunun (Allahın) uyqulayıcısı kimdir? Müxalifətin və tüm toplumunun kontrol edə biləcəyi dövlət düzəni və dövlətin əlində bulunan geniş maddi imkanlar. Bu imkanlar eşitçe her kese ait. Bunu Allah gelib bölüşdüremez ki. Bu, Allah anlayışının bilimsəl, konkret və gözləl görülə bilər şəkildə qavrayışı idi. Yoxsa bu gözə görünməyən, ədaləti lafdan ibarət olan Allahın nə mənası var? Yüz illər boyunca qanun tanımayan Allah anlayışı fəlakət törətmişdir. İndinin özündə də Müsəlman ölkələrində Allah qədər zülm edən, zənginin yanında duran başqa bir güc yoxdur. Demokrasini, açıq toplumu, insan haqlarını, sekularizmi qəbul etməyən müsəlman Allahı yüzillərdir şəhvət, zənginlik, eşcinsəllik düşkünü xəlifələrin, şahların, sultanların, valilərin yanında. Hani İxlas surəsi ən böyük olan odur və onun ötəsində böyük yoxdur deyirdi? İxlas surəsi dini dillə bəyan edilmiş formuldur. Bunu sosioloji dillə bəyan edəndə insan haqları ortaya çıxar. Somutlaşar. Lakin yüzillər, minillər boyunca mifik düşünən insan oğlu dini metnlerin bilimsel ve sosioloji tefsirini atezim, dinsizlik gibi alqılayır. Buna bir də molla-feodal mənfəəti qarışanda elmi yanaşma olur atesim!

"Allah bilər", "ALlah bilən yaxşıdır" gibi ifadələr ağlı susdurmaq üçün gəlişdirilmiş yöntəmlərdir. Allah insanların ağlında da saxlı. Ağıl da durub durduğu yerdə kəndi kəndisinin əfəndisi deyil. Sorunlarla qarşılaşdığında devinməyə başlar və bilgi toplayıb sorunları çözər. Buna elm yanaşma deyərlər. Bunun harasında Allah yoxdur sözü var?