Bir
dövrü deyerlendirerken kiçik istisna olaylara baxmazlar. Olayın ontolojisine ve
vizionuna baxarlar. Sefevi çizgisi ve vizionunda türk milli kimliyi gelişemez,
gelişememişdi. Türk kimliyini yansıdan Dede Qorqud, Füzuli, Kişveri, Nesimi,
... kimi yazarların eserleri Sefevi öncesi bayındrılı ve diger dövletlerin ürünü.
Sefevi öncesi dövrlerde türkceni aşağılama söz qonusu déyil. Avşar medeniyyeti
de Sefevi qarşıtlığı zemininde ortaya çıxdığından türk milli kimliyini amac édinmişdir.
Qarabağda türk dilinde méydana çıxan edebiyyatın hecmi bütün Qacar-Sefevi
tarixinden daha artıq ve daha gözel türkcededir. Nedenin bilirsinizmi? Çünkü
Qarabağda méydana gelen türkce yazma seneti Avşar medeniyyetinin ürünüdür.
Avşarlar öncesi Qarabağda türkce bir eser yazılmamış. Avşar Şahın généralı Pebah
Xan 10 min Avşar ordusuyla Qarabağa yérleşdi. Avşar impératorluğunun géniş milli
vizionu ve Avşar dövründe türk ulusal kimliyinin yükselişi özünü dar Qarabağ mühitinde
davam étdirdi. Yoxsa Sefevi dövrü Qarabağa baxsanız, Bayan Nateva, ne Vaqif, ne
Vidadi kimi şairler vardır, ne de musiqi seneti. Musiqi seneti de Qarabağda
Avaşar kültür qaynaşmasının uzantısıdır. Nitekim Avşarı muğamı ve aşıq havası
sırf Avşar medeniyyetinin davamı olaraq Qarabağ ve şévresinde varlığını
sürdürmüşdü. Qacarlarsa, Avaşar kimliyi qarşıtı olduqları üçün Sefeviliyi tekrar
diriltdiler. Avşar Şah zamanında geldikleri Lübnana, Necefe ferar éden tüm
mollaları géri çağırdılar. 130 illik uzun Qacar döneminden héç bir elde
tutulacaq miras qalmazken, her şéyi meşruteçilerin üzerine yüklemek yanlış yöntemdir.
Nasireddin şah zamanında meşrutemi vardı? Darultercümeni açarken türkce üzerine
de küçücük bir ferman vérseydi, neler olmazdı. Meşrute Qacarın bünyesi dışında
bir olqu déyildi. Bu kitabları Qacar tehsil nazirliyi çıxarmış. Qacarlar döneminde
türkceyi ve türkleri aşağılamayan bir dövr olmamışdır. Çünkü Sefevi kimliyi
uzantısında türk kimliyi ortaya çıxamaz ve bundan sonra da çıxması mümkün déyildir.
Tek-tek menim kimi, sizin kimi adamlar ortaya çıxar, onlar da ölke içinde
yaşayamazlar. Çünkü Sefevi kültür ve inanc mühitinde türk kimliyinden yana
olaraq sosial ve medeni status qazanmaq mümkün olmaz. Şexsiyyetli türk ve türkce
düşünen ve yazan insan yétişmez. Öylleyse bu dil bizim neyimize lazım? Sadece Sefevilerin
hesen, hüséyn, zehra iftiraları dolu olan bu dilde ne var? Neye gerekdir? Hansı
mutluluq aracı ola biler bu dil? Sefevi-Qacar aristokrasisinde türk kimliyine yér
olmaz. Xalq ve millet déyilen olqu aristokrat tebeqeden ibaretdir. Dağda-daşda kiçik
ortamlarda yaşayan çobanın, xalq kütlesinin düşünce ve senet dünyasına ne étkisi
ola biler? Aristokrasi, yeni elindeki imkanlarla maddi-menevi üretimini öz
dilinde éden qişr. Yoxsa bir néçe ozamanın orada-burada bulunmasıyla düşünceye,
élme giren bir dil méydana gelmez.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder